TruyenDat.comTruyền Đạt
Cấu trúc, mở đầu và kết thúc

Cách mở đầu bài thuyết trình: 8 kiểu câu mở và lúc nên dùng

Tám kiểu câu mở đầu bài thuyết trình kèm câu mẫu, lúc nên dùng, lúc nên tránh, công thức ba câu đầu và bài tập ghi âm làm được ngay tối nay.

A Vietnamese woman in a navy blazer stands at the head of a long boardroom table addressing seated managers, seen from behind her shoulder, cool morning window light

Một câu mở đầu tốt làm ba việc trong khoảng ba mươi giây: kéo sự chú ý về phía người nói, cho người nghe biết vì sao chuyện này dính tới họ, và báo trước bài sẽ đi qua những phần nào. Có tám kiểu câu mở hay dùng: câu hỏi thật, con số của chính người nghe, câu chuyện ngắn, tình huống giả định, câu khẳng định ngược, vật mẫu, câu trích lời người nghe và đi thẳng vào kết luận. Không kiểu nào hay nhất; kiểu đúng là kiểu hợp với người ngồi trước mặt và thời lượng bạn có.

Bài này đi qua từng kiểu kèm câu mẫu, lúc nên dùng và lúc nên tránh, rồi ghép chúng thành công thức ba câu đầu. Tình huống xuyên suốt: chị Hạnh, trưởng phòng chăm sóc khách hàng, có đúng năm phút trình bày đề xuất mở thêm ca trực tối với ban giám đốc. Cuối bài là bài tập ghi âm làm được trong mười lăm phút.

Ba mươi giây đầu phải làm được ba việc

Khi bạn bước lên, người nghe chưa thật sự nghe. Họ còn đang đọc dở tin nhắn, nghĩ về cuộc họp trước, hoặc đánh giá xem bạn là ai. Ba mươi giây đầu là lúc bạn kéo họ về. Nếu khoảng này trôi qua bằng lời chào dài và câu “hôm nay em xin trình bày về…”, bạn mất đúng quãng thời gian người nghe sẵn lòng cho nhất.

Việc thứ nhất là gây chú ý. Không cần gây sốc, chỉ cần một câu khiến người nghe ngẩng lên: một con số họ chưa biết, một câu hỏi họ muốn trả lời, một hình ảnh cụ thể. Việc thứ hai là nối với người nghe. Câu mở phải trả lời được câu hỏi thầm trong đầu họ: “chuyện này liên quan gì tới mình?”. Một câu mở hay mà không dính tới người nghe chỉ là màn trình diễn. Việc thứ ba là báo lộ trình. Người nghe yên tâm hơn khi biết bài dài bao lâu, đi qua mấy phần, cuối bài họ được hỏi gì.

Ba việc này không nhất thiết theo đúng thứ tự, nhưng phải xong trước khi bạn vào phần thân. Một cách kiểm tra nhanh: đọc to phần mở của mình, bấm giờ, rồi tự hỏi người nghe đã biết ba điều trên chưa. Nếu sau một phút họ vẫn chưa biết bài nói nhằm mục đích gì, phần mở đang quá dài hoặc đang nói vòng.

Tám kiểu câu mở, kèm câu mẫu và lúc nên tránh

Bảng dưới gom tám kiểu câu mở thường gặp. Câu mẫu viết cho nhiều bối cảnh khác nhau để bạn thấy cách chuyển kiểu sang việc của mình.

Kiểu mởCâu mẫuHợp khiNên tránh khi
Câu hỏi thật“Tuần trước, có anh chị nào nhận được cuộc gọi của khách sau sáu giờ tối mà không biết chuyển cho ai không ạ?”Người nghe từng gặp đúng tình huống đóCâu hỏi quá hiển nhiên, ai cũng chỉ gật cho có
Con số của người nghe“Tháng mười, phòng mình bỏ lỡ 214 cuộc gọi đến sau giờ làm.”Báo cáo, đề xuất, người nghe quen đọc sốSố không kiểm chứng được hoặc lấy từ nguồn mơ hồ
Câu chuyện ngắn“Tối thứ Năm vừa rồi, một chị khách gọi bốn lần để báo đơn hàng giao nhầm…”Cần người nghe đồng cảm trước khi bàn giải phápChỉ có năm phút mà câu chuyện dài quá bốn câu
Tình huống giả định“Thử hình dung anh chị là khách, tám giờ tối gọi tổng đài và nghe tiếng tút dài.”Người nghe chưa từng ở vị trí người bị ảnh hưởngNgười nghe đã quá rõ chuyện, giả định thành thừa
Khẳng định ngược“Thêm ca tối không làm tăng chi phí của phòng, nếu tính đúng.”Người nghe đang có sẵn định kiến cần lật lạiBạn chưa chứng minh được ngay sau đó
Vật mẫuĐặt lên bàn một xấp phiếu phản ánh của khách trong thángPhòng nhỏ, người nghe ngồi gầnKhán phòng lớn, người cuối phòng không thấy
Trích lời người nghe“Trong buổi họp tháng trước, anh Quang có hỏi: tại sao khách hay than vào buổi tối?”Người nghe là cấp trên, đã từng nêu vấn đềTrích sai ý, hoặc trích để bắt lỗi người ta
Đi thẳng vào kết luận“Em đề xuất mở ca trực từ sáu đến mười giờ tối, bắt đầu từ tháng mười hai.”Người nghe bận, quen ra quyết định nhanhNgười nghe đang phản đối, cần dẫn dắt trước

Chú ý cột cuối: phần lớn câu mở hỏng không phải vì kiểu kém mà vì dùng sai chỗ. Câu hỏi tu từ trước ban giám đốc dễ bị coi là vòng vo; con số trước phụ huynh có thể khô; câu chuyện dài trong cuộc họp năm phút ăn mất phần đề xuất.

Chọn kiểu mở theo người nghe và thời lượng

Thay vì nhớ cả tám kiểu, bạn chỉ cần hỏi hai câu: người nghe đang ở trạng thái nào, và mình có bao nhiêu phút. Bảng sau gợi ý điểm xuất phát.

Người nghe đang…Dưới 5 phút10–20 phútTrên 30 phút
Bận, muốn quyết nhanhĐi thẳng vào kết luậnKết luận rồi một con sốCon số rồi lộ trình rõ
Chưa thấy vấn đềCon số của người ngheTình huống giả địnhCâu chuyện ngắn
Hoài nghi, có định kiếnKhẳng định ngượcTrích lời người ngheKhẳng định ngược rồi câu chuyện
Mệt, cuối buổiCâu hỏi thật, giơ tayVật mẫuCâu hỏi thật kèm hoạt động nhỏ
Chưa biết bạn là aiMột câu giới thiệu rồi kết luậnCâu chuyện liên quan tới việc bạn làmCâu chuyện rồi giới thiệu ngắn

Bảng là điểm xuất phát, không phải luật. Nếu bạn nói trước đúng nhóm người này nhiều lần, hãy ghi lại kiểu mở nào làm họ ngẩng lên và kiểu nào khiến họ cầm điện thoại. Sau ba bốn lần, bạn sẽ có bảng riêng chính xác hơn bảng chung.

Với chị Hạnh: ban giám đốc bận, năm phút, đã nghe khách phàn nàn rải rác nhưng chưa ai đưa con số. Lựa chọn hợp lý là con số của người nghe, nối ngay bằng câu kết luận.

Công thức ba câu đầu: mở, nối, báo lộ trình

Khi đã chọn được kiểu mở, ghép nó vào khung ba câu. Mỗi câu gánh một việc; tổng cộng không quá bốn mươi giây.

  1. Câu mở: chọn một trong tám kiểu. Viết ra giấy, đọc to, cắt mọi chữ thừa. Câu mở nên nói được trong một hơi thở.
  2. Câu nối: trả lời “chuyện này liên quan gì tới anh chị?”. Mẫu: “Con số này nghĩa là mỗi tối có khoảng mười khách rời đi mà không ai biết lý do.”
  3. Câu báo lộ trình: nói rõ bài có mấy phần và cuối bài người nghe được nhờ làm gì. Mẫu: “Trong năm phút, em trình bày ba việc: vì sao cần ca tối, cách bố trí người, và chi phí. Cuối cùng em xin anh chị một quyết định: có cho chạy thử một tháng hay không.”
  4. Dừng một nhịp khoảng hai giây trước khi vào phần thân. Nhịp dừng này báo cho người nghe biết phần mở đã xong.

Công thức này dùng được cả khi bạn không thích kiểu mở gây chú ý. Nếu bạn vốn nói chậm rãi, cứ chọn kiểu đi thẳng vào kết luận; hai câu nối và lộ trình sẽ lo phần còn lại.

Ví dụ trọn vẹn: chị Hạnh viết lại phần mở của mình

Bản nháp đầu của chị Hạnh dài gần hai phút, tức gần nửa thời lượng. Dưới đây là từng câu trong bản nháp và cách chị sửa lại.

Bản nháp đang nóiNói lại thànhVì sao sửa
“Dạ em chào anh chị ạ, cảm ơn anh chị đã dành thời gian quý báu cho em hôm nay.”“Em chào anh chị.”Lời cảm ơn dài ăn mất mười giây mà không thêm thông tin
“Em là Hạnh, phòng chăm sóc khách hàng, hôm nay em xin phép trình bày một vấn đề mà em nghĩ là khá quan trọng.”“Tháng mười, phòng mình bỏ lỡ 214 cuộc gọi đến sau sáu giờ tối.”Thay câu rào đón bằng thông tin cụ thể
“Như anh chị biết thì dạo gần đây khách hàng có phàn nàn khá nhiều…”“Mỗi tối có khoảng mười khách gọi mà không ai nghe máy.”“Khá nhiều” không ai hình dung được
“Nên em có một vài ý tưởng muốn chia sẻ.”“Em đề xuất mở ca trực tối, chạy thử một tháng.”Nói thẳng đề xuất, bỏ “một vài ý tưởng”
(không có)“Năm phút, ba phần, cuối cùng em xin một quyết định.”Bản nháp thiếu lộ trình

Bản sửa đọc mất khoảng ba mươi lăm giây. Chị Hạnh còn hơn bốn phút cho phần thân và phần kết, thay vì ba phút như trước. Quan trọng hơn, ngay câu thứ hai ban giám đốc đã biết đây là chuyện có số, có đề xuất cụ thể, không phải một bài than phiền.

Câu mở cho lúc khán phòng ồn, lạc nhịp hoặc bị chen ngang

Khán phòng còn ồn. Đừng cố nói to át tiếng ồn. Đứng vào chỗ, nhìn quanh phòng, đợi ba bốn giây. Khi tiếng nói nhỏ dần, mở bằng một câu ngắn và chậm. Câu hỏi giơ tay hợp lúc này: “Ai trong mình hôm nay đã phải trả lời khách qua điện thoại ít nhất một lần?”.

Người nói trước bạn vượt giờ. Không than thở về chuyện bị cắt giờ. Mở bằng câu kết luận để bảo đảm người nghe nhận được điều chính, rồi báo: “Em sẽ gói trong ba phút.” Người nghe đang mệt sẽ biết ơn lời hứa này nếu bạn giữ được.

Có người vào muộn ngay khi bạn vừa mở. Đừng dừng lại chào riêng. Nói tiếp, đến câu báo lộ trình thì nhắc lại ngắn một lần con số hoặc câu kết luận, như vậy người vào muộn vẫn bắt kịp mà người đến đúng giờ không thấy lặp.

Câu mở không ai phản ứng. Nếu bạn hỏi mà không ai giơ tay, đừng hỏi lại lần hai. Tự trả lời bằng một câu: “Ở phòng em, câu trả lời là gần như ngày nào cũng có.” rồi đi tiếp. Im lặng của người nghe thường là ngại chứ không phải chán.

Bài tập tối nay: viết ba câu mở và nghe lại mình

Bài tập này mất khoảng mười lăm phút, chỉ cần điện thoại và một tờ giấy. Lấy bài nói gần nhất bạn sắp phải trình bày, hoặc một bài đã nói gần đây.

  1. Viết một câu thông điệp chính của bài, không quá hai mươi chữ.
  2. Viết ba câu mở theo ba kiểu khác nhau trong bảng, ví dụ con số, câu chuyện ngắn và đi thẳng vào kết luận.
  3. Thêm câu nối và câu báo lộ trình vào cả ba bản.
  4. Ghi âm từng bản, mỗi bản đứng dậy nói như đang ở trước người nghe thật.
  5. Nghe lại và ghi giây. Bản nào quá bốn mươi giây thì cắt chữ.
  6. Tự hỏi với từng bản: nếu mình là người nghe, sau câu đầu mình có muốn nghe tiếp không. Chọn bản trả lời “có” rõ nhất.
  7. Gửi bản ghi cho một đồng nghiệp tin cậy và hỏi đúng một câu: “Nghe xong ba mươi giây, anh chị hiểu em định xin gì không?”

Làm bài tập này vài lần, bạn sẽ thấy mình có một “tủ” câu mở cho các bối cảnh quen thuộc. Khi có bài nói gấp, bạn chỉ cần lấy kiểu phù hợp và thay số liệu, không phải nghĩ lại từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Có nên mở đầu thuyết trình bằng câu đùa không?

Chỉ nên khi câu đùa dính trực tiếp tới nội dung và bạn đã thử nó trước người thật. Câu đùa không ai cười ngay đầu bài làm người nói mất bình tĩnh; với người nghe là cấp trên hay khách lần đầu gặp, an toàn hơn là mở bằng con số hoặc câu chuyện ngắn.

Có cần giới thiệu bản thân trước khi vào câu mở không?

Nếu người nghe đã biết bạn, bỏ qua hoặc chỉ nói tên và bộ phận trong một câu. Nếu người nghe chưa biết, có thể giới thiệu sau câu mở, gắn với lý do bạn đứng đây, ví dụ đã phụ trách tổng đài ba năm, để lời giới thiệu cũng phục vụ nội dung.

Mở đầu bằng câu hỏi tu từ có bị coi là sáo không?

Câu hỏi tu từ kiểu “Anh chị có muốn doanh số tăng không?” thì có, vì ai cũng biết câu trả lời. Câu hỏi thật là câu người nghe phải nghĩ mới trả lời được, hoặc có người trả lời khác người kia; loại này kéo chú ý tốt hơn nhiều.

Phần mở đầu nên chiếm bao nhiêu thời lượng bài nói?

Với bài năm phút, khoảng ba mươi đến bốn mươi giây là vừa. Bài hai mươi phút có thể dành một đến hai phút. Dù dài bao nhiêu, phần mở không nên vượt khoảng một phần mười thời lượng, phần còn lại dành cho nội dung và phần kết.

Nếu quên câu mở đã chuẩn bị thì làm gì?

Nói câu thông điệp chính, vì đó là câu bạn nhớ rõ nhất. Câu mở chỉ là cách dẫn vào thông điệp; mất câu dẫn mà vẫn còn thông điệp thì bài vẫn đứng được. Nên viết câu mở lên dòng đầu tiên của thẻ ghi chú để liếc khi cần.

Một câu mở có dùng lại được cho nhiều bài nói không?

Kiểu mở thì dùng lại được, câu cụ thể thì nên thay. Người nghe quen sẽ nhận ra câu cũ và mất cảm giác bất ngờ; hơn nữa con số, câu chuyện phải là của đúng người nghe lần đó thì câu mở mới làm được việc nối.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138