TruyenDat.comTruyền Đạt
Thuyết trình trong công việc

Thuyết trình gọi vốn: 10 phần trong 10 phút trước nhà đầu tư và lỗi hay gặp

Dàn ý thuyết trình gọi vốn 10 phần trong 10 phút, câu giới thiệu một dòng, cách tách số đã có với số dự phóng, lỗi hay gặp và câu đáp khi bị hỏi khó.

A Vietnamese woman founder in a simple white shirt talks with open palms to three listeners in armchairs in a small bright lounge, seen from behind the listeners, warm lamp light

Một bài thuyết trình gọi vốn mười phút cần cho nhà đầu tư thấy ba điều: vấn đề có thật và đủ lớn, đội của bạn đang giải được nó với bằng chứng đã có, và số tiền xin sẽ đưa doanh nghiệp tới mốc nào. Mười phần dưới đây là cách sắp ba điều đó thành bài nói, khoảng một phút mỗi phần. Bài nói hay không bù được cho bằng chứng mỏng; nhưng bằng chứng tốt mà nói lộn xộn thì thường không có buổi gặp thứ hai.

Bài này bàn nguyên tắc trình bày, không phải tư vấn đầu tư, định giá hay điều khoản pháp lý; những việc đó cần người có chuyên môn và văn bản riêng. Tình huống: chị Linh, đồng sáng lập một bếp ăn nấu sẵn giao cho các xưởng nhỏ trong khu công nghiệp, có mười phút trình bày và mười phút hỏi đáp trước ba nhà đầu tư cá nhân.

Nhà đầu tư nghe để trả lời ba câu hỏi

Chuyện này có đáng làm không? Vấn đề có thật không, ai đang chịu, họ đang tự xử lý bằng cách nào, và cách hiện tại tệ ở đâu. Chị Linh không nói “thị trường suất ăn công nghiệp rất lớn”; chị nói: “Xưởng dưới năm mươi công nhân không đủ người để mở bếp riêng, cũng không đủ suất để các bếp lớn nhận nấu, nên công nhân ăn cơm hộp mua lẻ ở cổng.”

Đội này có làm được không? Không phải bằng cấp, mà bằng việc đã làm: đã có bao nhiêu khách, khách có quay lại không, đội đã học được gì từ những lần sai. Một con số thật nhỏ đáng tin hơn một kế hoạch lớn chưa ai thử.

Tiền của mình sẽ đi đâu và đổi lấy gì? Số tiền xin, dùng vào ba bốn việc chính, và đến khi tiêu hết thì doanh nghiệp đạt được mốc gì có thể đo. Nhà đầu tư cần thấy mốc đó để biết lúc nào nên đánh giá lại.

Mọi phần trong bài nên phục vụ một trong ba câu. Khi soạn, ghi bên cạnh mỗi phần nó trả lời câu nào. Phần nào không trả lời câu nào, dù bạn rất thích, có thể chuyển vào tài liệu gửi sau.

Nhà đầu tư cũng nghe cách bạn nói. Cách bạn trả lời khi bị hỏi khó, có dám nói “chưa biết” không, có đổ lỗi cho thị trường không, là một phần dữ liệu để họ đánh giá đội. Phần hỏi đáp vì thế quan trọng ngang phần trình bày.

Mười phần trong mười phút

Dàn ý dưới đây là bản chị Linh dùng. Thứ tự có thể đổi tuỳ doanh nghiệp, nhưng mười phần này gần như luôn phải có mặt.

PhútPhầnCâu mẫu của chị Linh
0–1Một câu về doanh nghiệp và vấn đề“Bên em nấu và giao bữa trưa cho các xưởng dưới năm mươi công nhân, những nơi không ai nấu cho.”
1–2Vấn đề, kể bằng một người cụ thể“Anh Dũng chủ một xưởng cơ khí ba mươi người, mỗi trưa công nhân tự ra cổng mua cơm hộp, nghỉ trưa thì mất nửa thời gian để xếp hàng.”
2–3Giải pháp“Mỗi sáng bên em nhận số suất qua tin nhắn trước tám giờ, mười một giờ giao tới xưởng.”
3–4Bằng chứng đã có“Mười tám xưởng đang đặt hằng ngày, mười lăm xưởng đã đặt liên tục hơn ba tháng.”
4–5Cách kiếm tiền“Mỗi suất bên em giữ lại một phần sau chi phí nguyên liệu và giao hàng; em nói cụ thể con số ở phần sau.”
5–6Quy mô thị trường, tính từ dưới lên“Riêng khu công nghiệp đang phục vụ, bên em đếm được khoảng một trăm hai mươi xưởng cùng cỡ.”
6–7Đối thủ và cách khác“Khách hiện chọn giữa cơm hộp mua lẻ và tự thuê người nấu; bên em rẻ hơn cách thứ hai và đều hơn cách thứ nhất.”
7–8Đội ngũ“Em làm bếp mười năm, anh Sơn đồng sáng lập từng điều phối giao hàng.”
8–9Số tiền xin và dùng vào đâu“Bên em xin một khoản để mở bếp thứ hai, đủ chạy mười tám tháng.”
9–10Mốc sẽ đạt và câu kết“Mười tám tháng nữa, hai bếp, khoảng sáu mươi xưởng, và có lãi ở cấp từng bếp.”

Phần bằng chứng nằm ở phút thứ ba, sớm hơn nhiều người nghĩ. Đặt nó sớm vì từ đó trở đi nhà đầu tư nghe mọi phần sau với niềm tin rằng điều bạn nói đã được thử thật.

Phần quy mô thị trường tính từ dưới lên, tức đếm số khách cụ thể bạn có thể tiếp cận, thuyết phục hơn nhiều so với trích một con số tổng của cả ngành mà không ai trong phòng kiểm được.

Câu giới thiệu một dòng và câu mở

Câu đầu tiên của bài gọi vốn nên là câu bạn sẽ nói hàng trăm lần: ở sự kiện, trong thang máy, khi ai đó hỏi “em làm gì”. Mẫu dễ dùng: bên em làm gì, cho ai, khác cách hiện tại ở đâu. Chị Linh viết bảy bản trước khi chốt: “Bên em nấu và giao bữa trưa cho các xưởng dưới năm mươi công nhân, những nơi không ai nấu cho.”

Cách kiểm tra câu một dòng: nói nó với một người ngoài ngành, rồi nhờ họ nói lại bằng lời của họ. Nếu họ nói lại đúng, câu đã rõ. Nếu họ nói “à, kiểu dịch vụ giao đồ ăn” thì câu chưa nêu được điểm khác; chị Linh phải thêm vế “những nơi không ai nấu cho” chính vì lần thử đó.

Tránh mở bằng tầm nhìn lớn kiểu “bên em muốn thay đổi cách cả nước ăn trưa”. Câu đó không sai, nhưng nó chưa cho nhà đầu tư biết bạn làm gì vào sáng mai. Tầm nhìn để dành nói ở cuối, khi người nghe đã tin vào phần việc cụ thể.

Sau câu một dòng là câu chuyện về một khách cụ thể. Câu chuyện giúp vấn đề có mặt người, nhưng giữ nó dưới bốn câu và dùng chi tiết có thật của khách đã đồng ý cho kể, hoặc nói rõ đó là ví dụ giả định.

Tách số đã có với số dự phóng

Nhà đầu tư nghe số rất kỹ. Lỗi làm mất lòng tin nhanh nhất là trộn số đã xảy ra với số mong đợi trong cùng một câu. Nói rõ từng loại:

Loại sốCách nóiVí dụ
Đã xảy ra, có sổ sáchThì quá khứ, con số chính xác“Tháng mười, bên em giao khoảng mười một nghìn suất.”
Đang diễn raMốc thời gian rõ“Tính tới tuần này, mười tám xưởng đặt hằng ngày.”
Ước tính từ dữ liệu cóNói rõ là ước tính và dựa trên gì“Bên em ước khoảng một trăm hai mươi xưởng cùng cỡ, đếm từ danh sách doanh nghiệp trong khu.”
Dự phóng tương laiNói rõ giả định chính“Nếu tỷ lệ chốt khách giữ như sáu tháng qua, cuối năm sau khoảng sáu mươi xưởng.”
Điều chưa biếtNói thẳng là chưa biết và cách sẽ tìm ra“Bên em chưa biết khách ở khu công nghiệp khác có cùng thói quen không; bếp thứ hai sẽ trả lời câu đó.”

Câu dự phóng luôn kèm chữ “nếu” và một giả định. Khi nhà đầu tư hỏi “nếu giả định đó sai thì sao”, bạn đã có sẵn câu trả lời vì đã tự hỏi trước.

Không làm tròn số theo hướng có lợi khi nói. Nói “gần hai mươi xưởng” khi thật ra là mười tám thì không sai lắm, nhưng nếu nhà đầu tư đọc tài liệu và thấy mười tám, họ sẽ nghi những con số khác.

Lỗi hay gặp: đang nói → nói lại thành

Những câu bên trái thường xuất hiện trong bài gọi vốn của người lần đầu. Cột phải là cách chị Linh sửa.

Đang nóiNói lại thành
“Bên em không có đối thủ.”“Khách hiện đang chọn giữa cơm hộp mua lẻ và tự thuê người nấu.”
“Chỉ cần chiếm một phần trăm thị trường là…”“Khu đang phục vụ có khoảng một trăm hai mươi xưởng; bên em đã có mười tám.”
“Sản phẩm của bên em hoàn hảo, khách rất thích.”“Mười lăm trên mười tám xưởng đặt liên tục hơn ba tháng; ba xưởng ngừng vì đóng ca trưa.”
“Bên em cần vốn để phát triển.”“Khoản xin dùng vào ba việc: thiết bị bếp thứ hai, xe giao, và lương bếp trưởng sáu tháng đầu.”
“Năm năm nữa bên em sẽ dẫn đầu cả nước.”“Mười tám tháng tới, mục tiêu là hai bếp có lãi ở cấp từng bếp.”

Hàng thứ ba có một chi tiết đáng học: chị Linh tự nói ra ba xưởng đã ngừng và lý do. Nói ra con số không đẹp trước khi bị hỏi cho thấy bạn hiểu doanh nghiệp của mình, và làm các con số đẹp đáng tin hơn.

Trong bài, tránh hẳn câu khẳng định không có cách kiểm: “khách rất thích”, “đội rất mạnh”, “sản phẩm tốt nhất”. Đổi mỗi câu như vậy thành một việc hoặc một con số.

Hỏi đáp: những câu khó và cách đáp

“Sao không ai làm việc này trước?” Đừng nói “vì họ không nghĩ ra”. Nói lý do có thật: đơn hàng nhỏ, lẻ, khó giao đều, nên bếp lớn không muốn nhận; bên em xử lý bằng cách gom tuyến theo cụm xưởng gần nhau.

“Nếu một bên lớn nhảy vào thì sao?” Nói điều bạn đang có mà bên lớn khó có ngay: quan hệ với từng chủ xưởng, tuyến giao đã tối ưu, thói quen đặt hàng của khách. Đồng thời thừa nhận đó là rủi ro thật.

“Em sẽ làm gì nếu không gọi được vốn?” Có câu trả lời thật: bếp hiện tại vẫn chạy, tăng chậm hơn. Nhà đầu tư thường yên tâm hơn với đội không sụp đổ khi không có tiền của họ.

“Em chưa biết” là câu trả lời được phép. Kèm cách sẽ tìm ra và mốc: “Bên em chưa đo tỷ lệ khách quay lại theo từng món, sẽ có số sau hai tuần.” Một câu chưa biết trung thực đỡ hơn một câu đoán bị bắt lỗi.

Ghi lại mọi câu hỏi sau buổi. Các câu nhà đầu tư hỏi là bản đồ những chỗ bài nói còn mỏng. Sau mỗi buổi, đưa câu trả lời tốt nhất vào bài nói để lần sau nó được trả lời trước khi bị hỏi.

Bài tập tối nay: bản ba phút và câu một dòng

Bài tập mất khoảng hai mươi phút. Dù bạn không gọi vốn, nó vẫn có ích cho mọi bài trình bày cần thuyết phục người cầm tiền.

  1. Viết câu một dòng theo mẫu: làm gì, cho ai, khác cách hiện tại ở đâu. Viết ít nhất năm bản.
  2. Nói câu đó cho một người ngoài ngành, nhờ họ nói lại. Sửa tới khi họ nói lại đúng.
  3. Từ bảng mười phần, chọn ra bốn phần quan trọng nhất với doanh nghiệp của bạn và nói chúng trong ba phút.
  4. Gạch dưới mọi con số trong bài, ghi bên cạnh mỗi số là loại nào: đã xảy ra, ước tính hay dự phóng.
  5. Viết năm câu hỏi khó nhất bạn sợ bị hỏi và một câu đáp ba dòng cho mỗi câu.

Bản ba phút dùng cho những lần gặp ngắn ở sự kiện, khi người nghe chỉ cho bạn vài phút. Nhiều buổi gặp mười phút bắt đầu từ ba phút nói tốt trong một lần tình cờ.

Câu hỏi thường gặp

Thuyết trình gọi vốn nên dài bao lâu?

Tuỳ người tổ chức quy định, thường từ năm đến mười lăm phút cho phần trình bày. Nên chuẩn bị ba bản: một phút, ba phút và mười phút, cùng một khung, để co giãn theo thời lượng thật mà không phải soạn lại từ đầu.

Có nên nói con số định giá doanh nghiệp trong bài thuyết trình không?

Đây là chuyện của thương lượng và cần người có chuyên môn tư vấn, không thuộc phạm vi kỹ năng trình bày. Trong bài nói, thường chỉ cần nêu số tiền xin và dùng vào đâu; các điều khoản bàn ở buổi riêng khi hai bên đã quan tâm nhau.

Doanh nghiệp chưa có doanh thu thì phần bằng chứng nói gì?

Nói những gì đã thử thật: số người dùng thử, số khách đồng ý trả tiền khi có sản phẩm, những lần thử nghiệm nhỏ và điều học được. Bằng chứng không nhất thiết là doanh thu, nhưng phải là việc đã xảy ra, không phải ý định.

Có nên học thuộc lòng bài thuyết trình gọi vốn không?

Nên thuộc câu mở, câu một dòng và câu kết; phần giữa thuộc theo ý và con số, không thuộc từng chữ. Bài thuộc lòng nghe như đọc, và khi bị cắt ngang giữa chừng thì người nói dễ mất mạch hơn người nhớ theo ý.

Nhà đầu tư cắt ngang giữa bài thì có nên trả lời ngay không?

Nên trả lời ngay và ngắn, vì câu hỏi cho bạn biết họ quan tâm điều gì. Sau đó quay lại mạch bằng một câu nối. Nếu câu hỏi thuộc phần sắp nói, có thể xin phép trả lời ở phần đó sau một hai phút nữa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138