TruyenDat.comTruyền Đạt
Thuyết trình trong công việc

Trình bày với ban giám đốc trong 5 phút: kịch bản theo phút, giữ mạch khi bị ngắt

Kịch bản 5 phút khi trình bày với ban giám đốc: câu đầu nói điều cần quyết, đưa hai lựa chọn thay câu hỏi mở, giữ mạch khi bị ngắt và bản rút còn 2 phút.

A Vietnamese man in a grey suit stands holding a single sheet of blank paper beside a large oval table where senior leaders sit, low angle from the table edge, muted evening light

Năm phút trước ban giám đốc đủ dùng nếu bạn mở bằng điều cần họ quyết, đưa sẵn hai ba lựa chọn kèm khuyến nghị của mình, và chuẩn bị tinh thần bị hỏi ngay từ phút đầu. Ban giám đốc thường nghe nhiều chủ đề liên tiếp trong một buổi; họ không cần bạn dẫn dắt, họ cần biết mình phải quyết gì và dựa vào đâu. Phần lớn bài năm phút hỏng không vì thiếu ý mà vì để điều cần quyết ở phút thứ tư, khi người nghe đã chuyển sang hỏi chuyện khác.

Bài này đưa kịch bản theo từng phút, cách giữ mạch khi bị ngắt, cách biến câu hỏi mở thành lựa chọn, tờ giấy để lại sau buổi họp và bản rút gọn hai phút. Tình huống: anh Bình, trưởng phòng nhân sự, có năm phút trong cuộc họp ban giám đốc tháng để báo tình hình nhân viên nghỉ việc tăng ở khối cửa hàng và xin chọn hướng xử lý.

Ban giám đốc nghe khác các cuộc họp khác ở đâu

Ở cuộc họp phòng, người nghe biết chi tiết công việc của bạn và có thời gian theo dõi từng bước. Ở cuộc họp ban giám đốc, người nghe nắm bức tranh lớn của cả công ty nhưng không nắm chi tiết phòng bạn. Họ đang cân việc của bạn với mười việc khác cùng xin thời gian, tiền và người. Câu họ tự hỏi khi bạn mở miệng là: chuyện này cần mình làm gì, và quan trọng cỡ nào so với những thứ khác.

Vì thế, thứ tự quen thuộc “bối cảnh – phân tích – kết luận” phải đảo lại thành “kết luận – lý do – chi tiết nếu được hỏi”. Anh Bình từng mở bằng hai phút diễn biến số nghỉ việc từng tháng; tới khi anh nói “nên em đề xuất…”, một thành viên ban giám đốc đã hỏi sang chuyện lương thưởng cuối năm, và cuộc thảo luận không quay lại.

Điểm khác thứ hai: ban giám đốc ngắt lời nhiều. Đó không phải thiếu tôn trọng; đó là cách họ tiết kiệm thời gian, hỏi thẳng vào chỗ họ cần. Bài năm phút phải được soạn để chịu được việc bị ngắt mà phần quan trọng vẫn kịp nói. Cách duy nhất là đưa phần quan trọng lên trước.

Điểm khác thứ ba: họ quyết theo lựa chọn hơn là theo câu hỏi mở. Câu “anh chị thấy nên làm thế nào” thường dẫn tới mười phút bàn rồi hoãn. Câu “có hai hướng, em khuyến nghị hướng một vì…” dẫn tới một cái gật hoặc một câu hỏi cụ thể.

Kịch bản năm phút chia theo phút

Bảng dưới là kịch bản anh Bình dùng. Phần in nghiêng là chỗ anh dừng hẳn một nhịp để ban giám đốc kịp hỏi nếu muốn.

PhútPhầnCâu mẫu
0:00–0:30Điều cần quyết“Em xin anh chị chọn một trong hai hướng để giảm nghỉ việc ở khối cửa hàng; em khuyến nghị hướng thứ nhất.”
0:30–1:30Vấn đề bằng hai con số“Sáu tháng qua, cứ mười nhân viên cửa hàng mới thì bốn người nghỉ trước ba tháng. Mỗi người nghỉ, cửa hàng mất khoảng hai tuần thiếu người và chi phí tuyển lại.” Dừng.
1:30–3:00Hai lựa chọn“Hướng một: thêm một tuần kèm cặp có người hướng dẫn cho nhân viên mới. Hướng hai: tăng lương khởi điểm. Hướng một rẻ hơn khoảng ba lần, nhắm đúng lý do nghỉ mà nhân viên nêu nhiều nhất trong phỏng vấn nghỉ việc.” Dừng.
3:00–4:00Rủi ro của khuyến nghị“Rủi ro là cửa hàng trưởng quá tải khi kèm người mới. Em đề nghị chạy thử ở năm cửa hàng trước.”
4:00–5:00Nhắc lại điều cần quyết, mời hỏi“Em xin anh chị đồng ý chạy thử hướng một ở năm cửa hàng trong hai tháng, báo kết quả cuộc họp tháng ba.”

Chú ý câu đầu đã có cả điều cần quyết lẫn khuyến nghị. Nếu buổi họp chỉ cho anh Bình ba mươi giây, ban giám đốc vẫn biết anh cần gì.

Các chỗ dừng có chủ ý không phải để ngắt nhịp cho đẹp mà để trao cho người nghe cơ hội hỏi. Ban giám đốc được hỏi ở chỗ bạn chọn thì ít khi phải ngắt ở chỗ bạn không chọn.

Bị ngắt lời giữa chừng: ba cách giữ mạch

Trả lời ngắn rồi nối lại bằng một câu. Khi bị hỏi “con số bốn trên mười lấy ở đâu”, anh Bình trả lời một câu về nguồn, rồi nối: “Từ con số đó, em có hai hướng.” Câu nối đưa cả phòng quay về đúng chỗ bạn đang đứng trong bài.

Khi câu hỏi nhảy sang phần sau, nói luôn phần đó. Nếu thành viên ban giám đốc hỏi “sao không tăng lương”, đừng nói “em sẽ trình bày ở phần sau”. Đó chính là lựa chọn thứ hai; nói nó ngay, rồi bỏ qua đoạn tương ứng khi tới lượt. Bài của bạn phải uốn theo người nghe, không bắt người nghe chờ bài.

Khi câu hỏi sang chuyện khác hẳn. Ghi nhận và đề nghị một đường khác: “Dạ chuyện thưởng cuối năm em xin chuẩn bị số liệu và gửi anh trong tuần.” Rồi nói ngay câu nhắc điều cần quyết: “Hôm nay em chỉ xin anh chị chọn hướng cho việc giảm nghỉ việc.”

Khi hai thành viên ban giám đốc tranh luận với nhau. Không chen vào bênh bên nào. Đợi một nhịp, rồi tóm hai ý thành hai lựa chọn rõ ràng và hỏi người chủ trì muốn quyết hôm nay hay để bạn chuẩn bị thêm số liệu cho cả hai. Như vậy bạn giữ vai người làm rõ chứ không thành người bị kéo vào tranh luận.

Luôn biết mình đang ở đâu. Đặt tờ ghi chú năm dòng trước mặt, đánh dấu dòng vừa nói xong. Bị ngắt bao nhiêu lần, liếc xuống là biết còn dòng nào chưa nói.

Đưa lựa chọn thay cho câu hỏi mở

Bảng dưới gom các câu hay dùng khi xin ý kiến lãnh đạo và cách nói lại để nhận được quyết định thay vì nhận được một cuộc bàn luận dài.

Đang nóiNói lại thành
“Anh chị thấy mình nên làm gì với chuyện nghỉ việc ạ?”“Có hai hướng; em khuyến nghị hướng một vì nó nhắm đúng lý do nghỉ nhiều nhất.”
“Em xin ý kiến chỉ đạo của anh chị.”“Em xin anh chị đồng ý chạy thử ở năm cửa hàng.”
“Bên em đang nghiên cứu thêm nhiều phương án.”“Bên em đã xem bốn phương án, loại hai vì chi phí quá cao; còn hai, đây là so sánh.”
“Tình hình khá đáng lo ạ.”“Bốn trên mười nhân viên mới nghỉ trước ba tháng.”
“Nếu được thì em mong anh chị xem xét.”“Nếu anh chị đồng ý hôm nay, tuần sau bên em bắt đầu ở năm cửa hàng.”

Đưa khuyến nghị của mình không có nghĩa là áp đặt. Ban giám đốc vẫn có thể chọn hướng khác, nhưng họ chọn được nhanh hơn khi biết người nắm việc nhất nghĩ gì. Một người trình bày không dám nói mình chọn hướng nào thường khiến người nghe nghi rằng họ chưa nghĩ đủ.

Nếu thật sự không có khuyến nghị vì hai hướng ngang nhau, nói thẳng tiêu chí để chọn: “Nếu anh chị ưu tiên tốc độ, chọn hướng hai; nếu ưu tiên chi phí, chọn hướng một.”

Chuẩn bị trước buổi họp: nói chuyện riêng với một hai người

Không để ban giám đốc nghe lần đầu trong phòng họp. Năm phút quá ngắn để một vấn đề mới vừa được hiểu vừa được quyết. Anh Bình gặp riêng giám đốc khối cửa hàng mười lăm phút vào tuần trước, kể vấn đề và hai hướng, hỏi anh ấy thấy thế nào. Khi vào họp, ít nhất một người trong phòng đã hiểu đề xuất và sẵn sàng nói thêm giúp.

Hỏi điều họ sẽ hỏi. Câu mẫu khi gặp riêng: “Nếu em trình bày chuyện này ở cuộc họp tháng, anh nghĩ các anh chị khác sẽ hỏi gì đầu tiên?” Câu trả lời cho bạn biết nên chuẩn bị con số nào và lựa chọn nào cần nói kỹ hơn.

Sửa đề xuất theo góp ý. Nếu giám đốc khối nói năm cửa hàng là nhiều, cứ bắt đầu từ ba. Một đề xuất đã có dấu tay của người trong ban giám đốc dễ qua hơn một đề xuất hoàn hảo trên giấy mà chưa ai thấy.

Không biến cuộc gặp riêng thành vận động phe. Mục đích là để đề xuất rõ và đúng hơn, không phải để kéo người về phía mình chống lại ai. Nếu người bạn gặp không đồng ý, ghi nhận lý do và đưa nó vào phần rủi ro, nói thẳng trong buổi họp.

Gửi tờ một trang trước một ngày. Gửi kèm một dòng: ngày mai em xin năm phút cho việc này, em cần anh chị chọn một trong hai hướng. Người nghe đến họp với câu hỏi đã sẵn.

Tờ giấy một trang để lại sau buổi họp

Năm phút trôi qua rất nhanh, và ban giám đốc thường cần xem lại sau buổi họp hoặc chuyển cho người khác. Anh Bình mang theo một trang in, phát ngay khi bắt đầu nói, gồm:

  • Dòng đầu: điều cần quyết, viết nguyên văn câu mở.
  • Hai con số chính về vấn đề, kèm nguồn và khoảng thời gian.
  • Bảng hai lựa chọn: chi phí, thời gian triển khai, điều được, điều mất.
  • Khuyến nghị và lý do trong hai dòng.
  • Rủi ro chính và cách đỡ.
  • Việc tiếp theo nếu được đồng ý: ai, làm gì, khi nào báo lại.

Tờ giấy giúp hai việc. Trong lúc bạn nói, người nghe có thể nhìn bảng so sánh mà không cần máy chiếu. Sau buổi họp, ai vắng mặt vẫn hiểu được đề xuất mà không phải hỏi lại bạn.

Giữ đúng một trang. Nếu cần thêm số liệu, để ở trang phụ lục ghim phía sau và nói rõ “chi tiết ở trang hai”. Một xấp năm trang phát ra trong cuộc họp năm phút gần như chắc chắn không ai đọc kịp.

Khi bị rút từ năm phút xuống hai phút

Cuộc họp ban giám đốc hay trễ giờ, và người trình bày cuối danh sách thường bị đề nghị “nói nhanh trong hai phút”. Đã soạn đúng thứ tự thì việc rút gọn rất đơn giản:

  1. Nói nguyên câu điều cần quyết, không cắt chữ nào.
  2. Nói một con số vấn đề thay vì hai.
  3. Nói hai lựa chọn trong một câu, nhấn khuyến nghị.
  4. Bỏ phần rủi ro trên lời nói, chỉ tay vào dòng rủi ro trên tờ giấy.
  5. Nhắc lại điều cần quyết và xin câu trả lời: “Anh chị đồng ý chạy thử không ạ?”
  6. Nếu không kịp quyết, xin một mốc: “Em xin được trình lại ở cuộc họp tuần sau, hoặc anh chị phản hồi qua tin nhắn trước thứ Sáu.”

Bài tập tối nay: lấy một việc bạn cần cấp trên quyết, viết câu điều cần quyết dưới hai mươi lăm chữ, viết hai lựa chọn mỗi lựa chọn một câu, rồi ghi âm bản năm phút và bản hai phút. Nghe lại bản hai phút: nếu chỉ nghe nó, cấp trên có quyết được không? Nếu chưa, câu đầu còn thiếu gì đó.

Câu hỏi thường gặp

Có nên mở bằng lời chào và cảm ơn ban giám đốc không?

Một câu chào ngắn là đủ, rồi vào thẳng điều cần quyết. Lời cảm ơn dài vì đã dành thời gian thực ra lấy đi chính thời gian đó. Ban giám đốc thường đánh giá cao người tôn trọng thời gian của họ hơn người nói nhiều lời khách sáo.

Nếu điều cần quyết là tin xấu thì có nên mở bằng nó không?

Có. Tin xấu nói sớm cho ban giám đốc thời gian suy nghĩ trong lúc bạn trình bày phần lý do và lựa chọn. Để tin xấu ở cuối khiến người nghe thấy bị bất ngờ, và thường làm phần hỏi đáp căng thẳng hơn cần thiết.

Ban giám đốc không hỏi gì cả thì có phải là tốt không?

Chưa chắc. Có thể họ đồng ý, cũng có thể họ chưa thấy việc này đủ quan trọng. Khi kết thúc mà không có câu hỏi, hỏi thẳng: anh chị đồng ý chạy thử không ạ. Một câu trả lời rõ ràng tốt hơn một sự im lặng bạn phải đoán.

Có nên dùng slide khi trình bày năm phút với ban giám đốc không?

Thường không cần. Một trang in phát tay đặt trước mặt mỗi người hiệu quả hơn, vì họ đọc theo tốc độ của mình và ghi chú được. Nếu buổi họp có quy định dùng slide, giữ tối đa ba slide theo đúng ba phần quyết, vấn đề, lựa chọn.

Làm sao biết ban giám đốc quan tâm điều gì để chuẩn bị?

Hỏi thư ký hoặc người chủ trì về nội dung các cuộc họp gần đây, xem biên bản nếu được phép, và hỏi cấp trên trực tiếp xem ai trong ban giám đốc hay hỏi về khía cạnh nào. Mỗi người thường có một mối quan tâm lặp lại: chi phí, con người hay khách hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138