TruyenDat.comTruyền Đạt
Giọng nói, ánh mắt, cử chỉ

Đứng và di chuyển khi thuyết trình: lúc nào đứng yên, lúc nào nên bước

Tư thế đứng vững, các thói quen như đung đưa, đi tới đi lui, cách chia sân khấu theo phần bài nói, khi nào bước lại gần khán giả và khi nào đứng yên.

A Vietnamese woman walking slowly across a small conference stage toward the audience edge, wide shot from the middle rows, plum and warm orange stage lights

Khi thuyết trình, đứng yên là trạng thái gốc và di chuyển là công cụ: bạn đứng vững khi nói ý quan trọng, chỉ bước khi chuyển sang phần mới hoặc khi muốn lại gần người nghe. Đi tới đi lui liên tục hay đung đưa người tại chỗ đều làm người nghe mệt mắt và che mất điều bạn đang nói.

Tình huống trong bài: chị Thu, chuyên viên tư vấn của một doanh nghiệp xây dựng, có hai mươi phút chia sẻ trong một hội thảo về nhà ở tiết kiệm năng lượng, khoảng hai trăm khách, sân khấu nhỏ không có bục. Chị có thói quen đi qua đi lại khi hồi hộp, và lần trước người tổ chức nói đùa rằng quay phim theo chị rất mệt. Bạn sẽ có tư thế đứng vững, cách chia sân khấu theo phần bài, bảng thói quen cần sửa và cách tập trên một "sân khấu" ở nhà.

Tư thế đứng vững trong năm điểm

Đứng vững không có nghĩa là đứng nghiêm. Đây là tư thế cân bằng, dễ chịu, mà từ đó bạn nói được lâu và bước đi bất cứ lúc nào.

  1. Hai bàn chân rộng khoảng bằng vai, mũi chân hơi mở ra, sức nặng chia đều hai chân.
  2. Đầu gối thả lỏng, không khoá thẳng. Đầu gối khoá cứng lâu dễ làm mỏi và chóng mặt.
  3. Hông thẳng, không đẩy hông sang một bên. Đứng dồn sức vào một chân trông như đang chờ xe buýt.
  4. Vai hạ xuống và mở nhẹ về sau, ngực không ưỡn. Thử nâng vai lên tai rồi thả xuống, vị trí vai rơi về là vị trí đúng.
  5. Cằm song song mặt đất, mắt nhìn ra khán giả. Tưởng tượng có sợi dây nhẹ kéo đỉnh đầu lên trên.

Hãy tập tư thế này ở nhà trước khi nghĩ đến di chuyển. Chị Thu nhận ra mình đi lại nhiều chính vì đứng yên không thoải mái: chị hay khoá đầu gối và đứng dồn vào chân phải, chỉ một lúc là mỏi, phải bước để đổi chân. Khi tư thế gốc dễ chịu, nhu cầu đi lại giảm hẳn.

Thói quen di chuyển cần sửa: đang làm và làm lại thành

Phần lớn các thói quen dưới đây xuất hiện khi hồi hộp, và người nói thường không biết mình đang làm.

Đang làmLàm lại thành
Đi tới đi lui đều đặn như con lắcĐứng yên ở một điểm cho trọn một ý, chỉ bước khi chuyển ý
Đung đưa người trái phải tại chỗChia đều sức nặng hai chân, đầu gối thả lỏng
Nhón gót, nhún ngườiĐặt cả bàn chân xuống sàn, cảm nhận gót chạm đất
Lùi dần ra sau khi bị hỏiĐứng yên hoặc bước nhẹ về phía người hỏi
Vừa bước vừa nói ý quan trọngBước trong im lặng hoặc khi nói câu chuyển, dừng lại rồi mới nói ý chính
Đứng nép sau bàn hoặc sát màn chiếuĐứng ở vùng giữa, cách màn chiếu một khoảng, không có vật che trước người

Nguyên tắc chung là: nói ý quan trọng khi đứng yên. Một người vừa đi vừa nói con số quan trọng, người nghe theo dõi bước chân thay vì con số. Khi bạn dừng lại rồi mới nói, chính việc dừng đã là một cách nhấn mạnh.

Chia sân khấu theo phần của bài nói

Một cách dùng di chuyển có mục đích là gán mỗi phần bài nói cho một vị trí trên sân khấu. Chị Thu chia bài hai mươi phút thành ba phần: thực trạng hoá đơn điện của các gia đình, ba giải pháp thiết kế, và chi phí đầu tư so với tiền điện tiết kiệm. Chị đứng phía trái sân khấu (nhìn từ khán giả) cho phần thực trạng, ở giữa cho phần giải pháp, và phía phải cho phần chi phí.

Khi chuyển phần, chị nói câu chuyển, rồi bước sang vị trí mới trong im lặng, đứng yên và bắt đầu phần mới. Khán giả cảm nhận được bài nói có cấu trúc ngay cả khi không nhìn slide. Đến cuối, khi tổng kết, chị có thể chỉ tay về từng vị trí cũ: "Ở đây là vấn đề, ở giữa là giải pháp, và đây là con số."

Cách chia này hợp với sân khấu rộng vừa và bài nói có hai đến bốn phần rõ ràng. Với phòng họp nhỏ, chỉ cần hai vị trí: một chỗ gần màn chiếu khi cần chỉ hình, một chỗ gần người nghe khi trò chuyện. Điều quan trọng là mỗi lần bước đều có lý do, và người nghe hiểu được lý do đó mà không cần giải thích.

Khi nào bước lại gần khán giả

Khi kể một câu chuyện riêng. Bước lên một hai bước, hạ giọng một chút. Khoảng cách gần tạo cảm giác tâm tình, phù hợp với đoạn kể chuyện thật của một gia đình đã giảm tiền điện.

Khi đặt câu hỏi cho khán giả. Bước về phía khán giả kèm bàn tay mời. Người nghe cảm thấy câu hỏi là lời mời thật, không phải câu hỏi xã giao.

Khi trả lời câu hỏi. Bước nhẹ về phía người hỏi, không lùi ra sau. Bước tới thể hiện bạn sẵn sàng đối thoại.

Khi kết bài. Câu kết nói ở vị trí gần khán giả nhất, ở giữa sân khấu, đứng yên hoàn toàn. Đây là khoảnh khắc nên đọng lại, không có chuyển động nào làm phân tâm.

Không bước khi đang chỉ slide. Lúc giải thích hình trên màn chiếu, đứng gần màn, quay người chếch về khán giả, không đi lại để mắt người nghe tập trung vào hình.

Kịch bản di chuyển cho hai mươi phút ở hội thảo

Chị Thu ghi kịch bản này vào mặt sau thẻ ghi chú. Không ghi mọi bước, chỉ ghi điểm đứng và lúc chuyển.

PhútPhầnVị trí và di chuyển
0 – 2Mở đầu, nêu câu hỏiGiữa sân khấu, gần mép, đứng yên
2 – 7Thực trạng hoá đơn điệnBước sang trái, đứng yên; bước lên một bước khi kể chuyện một gia đình
7 – 14Ba giải pháp thiết kếCâu chuyển, bước về giữa; đến gần màn chiếu khi giải thích hình mặt cắt nhà
14 – 18Chi phí và tiền tiết kiệmCâu chuyển, bước sang phải; đứng yên khi nói con số
18 – 20Tổng kết, lời mờiVề giữa, bước lên mép sân khấu, đứng yên đến khi khán giả vỗ tay

Kịch bản này cũng giúp người quay phim và người điều khiển ánh sáng: chị gửi trước cho ban tổ chức để họ biết chị sẽ đứng ở đâu. Sân khấu có đèn chiếu điểm thì càng nên làm vậy, vì bước ra ngoài vùng đèn là gương mặt bạn chìm vào bóng tối.

Sân khấu, bục và phòng họp: mỗi nơi một cách

Khi có bục cố định, bạn hầu như không di chuyển. Tuy vậy vẫn có thể bước ra cạnh bục một bước khi kể chuyện, rồi trở về khi đọc số liệu. Đừng bám hai tay vào bục suốt bài, và đừng đứng nép quá sát sau bục đến mức khán giả chỉ thấy nửa người.

Trong phòng họp nhỏ, di chuyển quá nhiều trông như đang đi tìm thứ gì. Ở đây hai vị trí là đủ: đứng cạnh màn chiếu khi cần, và đứng hoặc ngồi gần bàn khi trò chuyện. Nếu người nghe ngồi quanh một bàn dài, tránh đứng mãi ở đầu bàn, thỉnh thoảng bước dọc bàn khi nói với người ngồi cuối.

Ở sân khấu hội thảo không bục, bạn có nhiều tự do hơn nhưng cũng dễ đi lại vô định hơn. Kịch bản vị trí như của chị Thu là cách giữ di chuyển có mục đích. Nếu sân khấu có bậc cao, kiểm tra trước mép sân khấu và dây điện trên sàn, đừng bước lùi khi chưa biết phía sau có gì.

Tập trên "sân khấu" ở nhà tối nay

Bạn chỉ cần một khoảng trống chừng ba bốn bước chân và vài tờ giấy trắng để đánh dấu vị trí.

  1. Đặt ba tờ giấy trắng trên sàn: trái, giữa, phải, cách nhau khoảng hai bước. Mỗi tờ là một phần của bài nói.
  2. Đứng ở tờ giữa, tập tư thế đứng vững năm điểm trong một phút, không nói.
  3. Nói phần mở đầu ở tờ giữa. Khi tới câu chuyển, nói xong câu, bước sang tờ trái trong im lặng, đứng yên, bắt đầu phần một.
  4. Tiếp tục cho đến hết bài. Quay video bằng điện thoại đặt ở vị trí khán giả.
  5. Xem video: đánh dấu mọi lúc bạn bước mà không có lý do, và mọi lúc bạn nói ý quan trọng khi đang đi. Tập lại riêng các đoạn đó.

Chị Thu tập ba tối, ở buổi hội thảo chị chỉ di chuyển đúng năm lần trong hai mươi phút. Người tổ chức nhận xét bài nói "có ba phần rất rõ", dù chị dùng ít slide hơn lần trước. Di chuyển có chủ ý đã làm thay một phần việc của slide.

Hồi hộp khiến chân không yên: xử lý trước giờ lên

Đi bộ trước khi lên, không phải trên sân khấu. Năng lượng hồi hộp cần chỗ xả. Đi bộ vài vòng ở hành lang, vươn vai, lắc nhẹ cổ tay trước giờ nói giúp cơ thể bớt nhu cầu đi lại khi đã đứng trước khán giả.

Ổn định chân trong mười giây đầu. Bước ra vị trí mở đầu, đứng yên, nhìn khán giả, thở ra một hơi rồi mới nói câu đầu. Mười giây đứng vững đầu tiên định nhịp cho cả bài.

Cảm nhận bàn chân trên sàn. Khi thấy mình bắt đầu đung đưa, chuyển chú ý xuống lòng bàn chân, cảm nhận gót và mũi chân chạm đất. Việc tập trung vào cảm giác cơ thể kéo bạn về hiện tại và làm chân yên lại.

Chuẩn bị chỗ để đặt năng lượng. Cho tay việc có nghĩa như cầm thẻ ghi chú, cho chân những lần bước đã lên kịch bản. Biết trước lúc nào được bước khiến bạn dễ đứng yên ở những lúc còn lại.

Nếu hồi hộp quá mạnh và kéo dài. Khi run chân, choáng váng hay hoảng hốt lặp lại ở mọi buổi nói và ảnh hưởng tới công việc, nên trò chuyện với một chuyên gia tâm lý để có cách luyện tập phù hợp, thay vì cố chịu đựng một mình.

Câu hỏi thường gặp

Thuyết trình nên đứng yên hay đi lại?

Đứng yên là trạng thái gốc, đi lại là công cụ. Hãy đứng yên khi nói ý quan trọng, và chỉ bước khi chuyển phần, khi lại gần khán giả để kể chuyện hoặc mời hỏi. Đi lại liên tục không có lý do làm người nghe mệt.

Làm sao bỏ thói quen đung đưa người khi nói?

Kiểm tra tư thế gốc: hai chân rộng bằng vai, sức nặng chia đều, đầu gối thả lỏng. Phần lớn người đung đưa vì đứng dồn một chân hoặc khoá đầu gối. Quay video và xem với âm thanh tắt để nhận ra lúc mình đung đưa.

Có nên bước xuống khỏi sân khấu đến gần khán giả không?

Có thể, nếu ban tổ chức đồng ý, bạn dùng micro không dây và đèn vẫn chiếu tới. Đây là cách tạo không khí gần gũi, nhưng nên dùng một lần ngắn, ví dụ khi đặt câu hỏi, rồi trở lại sân khấu.

Đứng lâu mỏi chân thì làm thế nào?

Đi giày đế bằng hoặc thấp mà bạn đã quen, thả lỏng đầu gối và chuyển sức nặng nhẹ nhàng giữa hai chân khi chuyển ý. Bước sang vị trí mới khi chuyển phần cũng là cách nghỉ chân có mục đích.

Khi chiếu slide thì nên đứng bên nào của màn?

Đứng ở phía mà khán giả đọc từ đó sang, thường là bên trái màn nhìn từ khán giả, để mắt họ đi từ bạn sang nội dung. Quan trọng hơn là không đứng chắn ánh chiếu và luôn quay người chếch về phía khán giả.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138