TruyenDat.comTruyền Đạt
Vượt hồi hộp

Run giọng, run tay khi phát biểu: xử lý từng biểu hiện ngay trên bục

Cách xử lý từng biểu hiện khi đang phát biểu: giọng run, tay run, khô miệng, đỏ mặt, đổ mồ hôi, hụt hơi; việc làm trước giờ nói và ngay trên bục, kèm bài tập quay video.

Middle-aged Vietnamese man in a white shirt holding a glass of water at a podium in a reunion banquet hall, close-up of hands and shoulder from behind, golden evening light

Mỗi biểu hiện run khi phát biểu có một cách xử lý riêng ngay trên bục: giọng run thì nói chậm và thấp hơn, tay run thì cho tay một điểm tựa, khô miệng thì có nước và dùng chỗ chuyển ý để uống, đỏ mặt và đổ mồ hôi thì chuẩn bị trang phục và thôi cố che giấu. Phần lớn những biểu hiện này người nghe thấy ít hơn bạn tưởng rất nhiều.

Bài này đi qua từng biểu hiện hay gặp, mỗi cái kèm việc làm trước giờ nói và việc làm khi đang đứng nói, sau đó gom lại thành một bảng tra nhanh và một bài tập quay video làm được tối nay. Ví dụ xuyên suốt là anh Hưng, kế toán ngoài bốn mươi, được ban liên lạc nhờ phát biểu năm phút trong buổi họp mặt kỷ niệm hai mươi năm ra trường của khoá mình, và lo nhất là giọng mình sẽ run khi nhắc tới thầy cô.

Giọng run: nói chậm hơn, thấp hơn, câu ngắn hơn

Vì sao giọng run. Cơ quanh thanh quản căng lên cùng cả người, hơi thở nông không đủ đỡ giọng, nên tiếng ra bị rung, có khi vỡ ở cuối câu. Giọng run rõ nhất ở mấy câu đầu và khi chạm vào đoạn cảm xúc.

Trước giờ nói. Khởi động giọng bằng ngân âm khép miệng từ thấp lên cao, nói vài câu ở tầng giọng thấp thoải mái nhất của bạn. Uống nước ấm, tránh nước đá ngay trước khi nói.

Trên bục. Hạ giọng xuống thấp hơn thói quen một chút, vì giọng run thường bị đẩy cao. Nói chậm, câu ngắn, ngắt ở mỗi dấu phẩy. Thở ra trước câu mở, đừng hít một hơi thật sâu rồi nói một mạch.

Đoạn cảm xúc. Khi tới đoạn nhắc tới thầy cô, anh Hưng chủ động dừng một nhịp trước câu quan trọng, nhìn xuống thẻ, thở ra rồi mới nói. Nếu giọng nghẹn, cứ để nó nghẹn một chút; trong một buổi kỷ niệm, giọng xúc động là điều người nghe hiểu và trân trọng.

Đừng tự bình luận. Câu "em run quá mọi người ơi" khiến người nghe chuyển sang lo cho bạn thay vì nghe nội dung. Nếu cần một câu đệm, chọn câu hướng về chủ đề: "Nhắc tới đây thì khó nói thật."

Tay run: cho tay một điểm tựa và một việc để làm

Tay run lộ rõ nhất khi bạn giơ cao một tờ giấy mỏng hoặc cầm micro xa người. Mục tiêu không phải ép tay hết run, mà làm cho cái run không có chỗ để lộ.

  • Đổi giấy mỏng thành thẻ cứng: thẻ bìa cỡ lòng bàn tay không rung lật phật như tờ giấy A4.
  • Đặt tay lên bục hoặc mép bàn: tì nhẹ hai đầu ngón tay lên mặt bục, không bám chặt. Cái run truyền xuống mặt gỗ và gần như biến mất.
  • Cầm micro sát người: khuỷu tay tì vào sườn, micro gần miệng. Cánh tay duỗi xa là đòn bẩy làm cái run lớn lên.
  • Cho tay một cử chỉ có nghĩa: đưa tay chỉ về phía các thầy cô ngồi hàng đầu, mở bàn tay khi nói tới "cả lớp mình". Tay đang làm một việc rõ ràng ít run hơn tay đang cố đứng yên.
  • Làm ấm tay trước giờ nói: nắm chặt rồi xoè mạnh vài lần, xoa hai lòng bàn tay vào nhau. Tay lạnh run nhiều hơn tay ấm.
  • Không cầm thứ phát ra tiếng: chùm chìa khoá, bút bấm, cốc có đá. Một cái run nhỏ biến thành âm thanh cả phòng nghe thấy.

Anh Hưng định cầm tờ giấy in bài phát biểu. Vợ anh đề nghị chép ba ý chính sang hai tấm thẻ bìa cứng. Hôm đó tay anh vẫn hơi run lúc đầu, nhưng thẻ đặt trên bục nên không ai nhận ra, kể cả người đứng cạnh.

Khô miệng và nuốt khan: nước, nhịp nghỉ và một mẹo nhỏ

Khi hồi hộp, nước bọt tiết ít đi, lưỡi dính, môi khô, có lúc nghe được tiếng chép miệng qua micro. Đây là biểu hiện dễ xử lý nhất nếu bạn chuẩn bị trước. Việc đầu tiên là luôn có một cốc hoặc chai nước mở sẵn, để ở chỗ với tay được mà không phải cúi xa. Nước ấm hoặc nước thường tốt hơn nước đá, vì lạnh làm cổ họng co lại.

Trước giờ nói, uống từng ngụm nhỏ đều đặn trong khoảng nửa giờ thay vì uống ừng ực một lần sát giờ. Tránh sữa và đồ ngọt đặc ngay trước khi nói vì chúng làm miệng dính hơn. Nếu thường bị khô môi, thoa một lớp dưỡng môi không màu trước khi lên.

Trên bục, coi việc uống nước là một khoảng nghỉ có chủ đích: kết thúc một ý, cầm cốc, uống một ngụm, đặt xuống, nhìn người nghe rồi vào ý mới. Một mẹo nhỏ khi không có nước: khẽ cắn nhẹ đầu lưỡi hoặc chạm lưỡi vào mặt trong của răng cửa vài lần trong lúc dừng, việc này kích thích tiết thêm nước bọt mà không ai thấy. Anh Hưng đặt sẵn cốc nước bên trái bục và uống đúng hai lần, ngay sau phần kể chuyện lớp và trước phần cảm ơn thầy cô.

Đỏ mặt và đổ mồ hôi: chuẩn bị trang phục và thôi cố che

Đỏ mặt và đổ mồ hôi là hai biểu hiện người ta xấu hổ nhất, vì không giấu được bằng ý muốn. Càng cố không đỏ mặt, mặt càng nóng thêm. Cách xử lý thực tế bắt đầu từ chỗ chấp nhận: dưới ánh đèn hội trường, một gương mặt hơi hồng thường được đọc là nhiệt tình hoặc xúc động, hiếm khi được đọc là sợ hãi.

Phần chuẩn bị nằm ở trang phục và nhiệt độ. Chọn áo màu sẫm hoặc có hoạ tiết nhỏ, chất vải thấm hút, để vết mồ hôi ở nách và lưng không lộ. Mang theo khăn tay hoặc giấy mềm trong túi. Trước khi lên, rửa tay và cổ tay bằng nước mát, đứng ở chỗ thoáng gió vài phút thay vì ngồi lâu trong góc nóng gần sân khấu. Nếu được chọn, đứng xa những ngọn đèn chiếu sát người.

Trên bục, nếu mồ hôi chảy xuống trán, lấy khăn chấm nhẹ một lần trong lúc chuyển ý, động tác thong thả, không vội vàng như đang lén. Một cử chỉ tự nhiên không ai để ý; một cử chỉ lúng túng thì ai cũng thấy. Anh Hưng mặc áo sơ mi xanh đậm thay cho chiếc áo trắng định mặc, và cảm thấy nhẹ người vì bớt được một nỗi lo trước cả khi đến hội trường.

Tim đập mạnh và hụt hơi giữa câu

Có người cảm thấy tim đập mạnh tới mức nghĩ người đứng cạnh nghe thấy. Không ai nghe thấy cả. Nhịp tim nhanh làm hơi thở nhanh và nông, nên giữa câu bạn thấy hụt, phải ngắt chỗ không đúng, hoặc nói vội cho hết hơi. Đây là chỗ cấu trúc câu giúp bạn nhiều hơn mọi bài tập thở.

Khi soạn thẻ ghi chú, viết các ý thành câu ngắn, mỗi câu một hơi. Trên bục, nếu thấy hụt, dừng ở chỗ ngắt gần nhất, thở ra cho hết hơi cũ, để hơi mới vào tự nhiên, rồi nói tiếp. Đừng hít vội một hơi bằng miệng giữa chừng câu, vì nó tạo tiếng thở gấp qua micro.

Một điều nhiều người không để ý: nhịp tim thường dịu xuống rõ sau khoảng một tới hai phút nói, khi cơ thể nhận ra không có gì nguy hiểm. Vì vậy phần đầu bài nên là phần dễ nhất, bạn thuộc nhất. Anh Hưng mở bài bằng một câu chào quen thuộc với cả khoá và một kỷ niệm vui về giờ ra chơi, để tới phần nói về thầy cô, lúc cảm xúc dâng cao nhất, tim anh đã chậm lại.

Bảng tra nhanh: biểu hiện, trước giờ nói, trên bục

Chép bảng này vào điện thoại hoặc một tấm thẻ, đọc lại vào sáng hôm phát biểu. Không cần làm hết, chọn hai dòng bạn hay gặp nhất.

Biểu hiệnTrước giờ nóiNgay trên bục
Giọng runNgân âm, nói vài câu ở tầng giọng thấpNói chậm, thấp, câu ngắn, thở ra trước câu mở
Tay runLàm ấm tay, chép bài sang thẻ cứngTì tay lên bục, micro sát người, cử chỉ có nghĩa
Khô miệngUống từng ngụm nhỏ trong nửa giờ, tránh đồ ngọt đặcUống nước ở chỗ chuyển ý, chạm lưỡi vào răng
Đỏ mặtRửa tay, cổ tay bằng nước mát, đứng chỗ thoángKhông cố che, tiếp tục nói, nhìn người nghe
Đổ mồ hôiÁo màu sẫm, vải thấm hút, khăn trong túiChấm nhẹ một lần lúc chuyển ý
Tim đập, hụt hơiThở ra dài vài phút, soạn câu ngắnNgắt ở dấu phẩy, thở ra hết rồi mới hít
Chân runĐi bộ chậm, nhón gót vài lầnĐứng hai chân rộng bằng vai, dồn trọng lượng đều

Bảng không hứa làm biến mất biểu hiện nào. Nó cho bạn một việc cụ thể để làm khi biểu hiện xuất hiện, và chính việc có sẵn hành động làm bạn không rơi vào vòng "càng run càng sợ, càng sợ càng run".

Người nghe thấy ít hơn bạn tưởng: kiểm chứng bằng video tối nay

Người đang nói cảm nhận mọi biểu hiện từ bên trong và phóng to chúng lên. Người nghe chỉ thấy bên ngoài, ở khoảng cách vài mét, và đang để tâm vào nội dung. Khoảng chênh này là lý do nhiều người kể "hôm đó mình run kinh khủng" trong khi người nghe nhớ "anh ấy nói hay và xúc động".

Bài tập tối nay: đặt điện thoại cách bạn khoảng ba bước chân, ngang tầm ngực, quay cả người. Nói thử phần mở đầu bài sắp tới trong hai phút. Trước khi xem lại, ghi ra giấy con số từ một tới mười cho mức run bạn cảm thấy. Sau đó xem video và ghi con số cho mức run bạn nhìn thấy. Phần lớn mọi người thấy con số thứ hai thấp hơn hẳn. Lặp lại ba tối, mỗi tối thử thêm một cách trong bảng trên.

Nếu những biểu hiện run kéo dài, không chỉ khi phát biểu mà lan sang cả những cuộc trò chuyện nhỏ, khiến bạn mất ngủ hoặc né tránh công việc trong nhiều tháng, nên gặp chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần, tâm lý để được hướng dẫn phù hợp với mình. Đó là một bước chăm sóc bản thân bình thường, giống như đi khám khi đau lưng kéo dài.

Câu hỏi thường gặp

Giọng run khi phát biểu có sửa được ngay tại chỗ không?

Có thể giảm rõ ngay tại chỗ bằng cách nói chậm, hạ giọng thấp hơn một chút, dùng câu ngắn và thở ra trước mỗi câu quan trọng. Giọng run thường mạnh nhất ở mấy câu đầu rồi ổn dần nếu bạn không cố đè nó xuống.

Tay run khi cầm giấy thì làm sao để người nghe không thấy?

Chép nội dung sang thẻ bìa cứng nhỏ thay cho tờ giấy mỏng, đặt thẻ trên bục, tì nhẹ đầu ngón tay lên mặt bục. Tay giơ cao cầm giấy mỏng là tư thế làm cái run lộ rõ nhất.

Đỏ mặt khi nói trước đám đông có cách nào hết không?

Khó làm hết hẳn, và càng cố không đỏ mặt thì mặt càng nóng. Làm mát tay, cổ trước khi lên và tiếp tục nói tự nhiên. Dưới ánh đèn, gương mặt hơi hồng thường được hiểu là nhiệt tình hoặc xúc động.

Khô miệng khi đang nói mà không có nước thì làm gì?

Dừng ở chỗ chuyển ý, khẽ chạm lưỡi vào mặt trong răng cửa hoặc cắn nhẹ đầu lưỡi để kích thích nước bọt. Lần sau, luôn xin hoặc mang theo một chai nước đặt sẵn ở chỗ đứng trước khi bắt đầu.

Bị xúc động nghẹn giọng khi phát biểu có sao không?

Trong các dịp kỷ niệm, cảm ơn, chia tay, giọng nghẹn là điều người nghe hiểu và đồng cảm. Dừng một nhịp, thở ra, nhìn xuống thẻ rồi nói tiếp. Không cần xin lỗi; khoảnh khắc đó thường làm bài phát biểu chân thật hơn.

Run nhiều đến mức không muốn nhận lời phát biểu nữa thì nên làm gì?

Nếu nỗi sợ khiến bạn né tránh kéo dài và ảnh hưởng tới công việc hay cuộc sống, nên gặp chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần, tâm lý. Song song, bắt đầu lại bằng những lần nói rất ngắn trước nhóm nhỏ quen biết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138