TruyenDat.comTruyền Đạt
Cấu trúc, mở đầu và kết thúc

Những câu mở đầu thuyết trình nên tránh: xin lỗi, cảm ơn dài và cách thay

Tám câu mở đầu thuyết trình nên tránh như xin lỗi, cảm ơn dài, tự hạ mình, đọc tiêu đề, kèm câu thay thế và cách chào gọn ở buổi trang trọng.

A Vietnamese man in a white shirt adjusts a microphone stand at a hotel conference lectern, seen in profile from the side aisle, soft cool stage wash with orange accents

Nên tránh mở đầu thuyết trình bằng lời xin lỗi không cần thiết, chuỗi cảm ơn dài, câu tự hạ mình như “em không giỏi nói”, câu đọc lại tiêu đề, câu hỏi có ai nghe rõ không, và lời báo trước rằng bài sẽ khô hoặc dài. Những câu này chiếm đúng khoảng thời gian người nghe chú ý nhất mà không đưa thêm thông tin nào, lại khiến họ chuẩn bị tâm thế chán hoặc nghi ngờ. Thay chúng bằng một lời chào ngắn rồi vào ngay nội dung.

Bài này liệt kê tám câu mở hay gặp kèm câu thay thế, bàn chỗ đặt lời cảm ơn cho đúng, cách xin lỗi khi thật sự có sự cố, cách chào gọn ở buổi trang trọng có nhiều đại biểu, và bài tập soi lại lời mở của chính mình. Tình huống mẫu: anh Bình, kỹ sư phần mềm, lần đầu nói mười lăm phút tại một buổi chia sẻ chuyên môn của hiệp hội ngành.

Vì sao lời mở hay rơi vào những câu này

Người nói không chọn những câu này vì thấy chúng hay. Họ chọn vì đang hồi hộp, và các câu xã giao quen miệng là chỗ bám an toàn. Nói “dạ em xin phép” hay “cảm ơn ban tổ chức đã tạo điều kiện” không cần suy nghĩ, trong khi câu mở có nội dung đòi hỏi tập trung đúng lúc tim đang đập nhanh nhất.

Nguyên nhân thứ hai là thói quen văn hoá: trong nhiều buổi lễ, phát biểu thường mở bằng chuỗi kính thưa và cảm ơn. Người nói mang thói quen đó sang buổi họp năm phút hay buổi chia sẻ chuyên môn, nơi người nghe chờ nội dung chứ không chờ nghi thức.

Nguyên nhân thứ ba là muốn hạ thấp kỳ vọng. Câu “em chuẩn bị hơi vội” hay “em không giỏi nói lắm” là cách tự bảo vệ: nếu bài dở thì đã báo trước. Nhưng người nghe không hạ kỳ vọng xuống mức dễ chịu; họ chỉ nghe ra rằng người nói không tin vào bài của mình.

Hiểu được ba nguyên nhân này giúp bạn sửa đúng chỗ. Nếu do hồi hộp, cách sửa là thuộc lòng câu mở có nội dung, để đầu óc không phải tìm chữ. Nếu do thói quen nghi thức, cách sửa là đo xem buổi nói có thật sự cần nghi thức không. Nếu do sợ bị chê, cách sửa là chuẩn bị kỹ hơn chứ không phải báo trước.

Tám câu mở nên tránh và câu thay thế

Anh Bình đã viết bản nháp lời mở có gần đủ tám câu dưới đây. Cột phải là câu anh dùng sau khi sửa, hoặc cách xử lý.

Câu nên tránhVì saoThay bằng
“Dạ em xin lỗi vì đã làm mất thời gian của anh chị.”Ngầm bảo bài nói không đáng ngheBỏ hẳn; vào câu mở có nội dung
“Em xin cảm ơn ban tổ chức, cảm ơn anh chủ trì, cảm ơn quý anh chị…”Ba mươi giây không có thông tin“Cảm ơn anh chị đã ở lại sau giờ nghỉ.” một câu, hoặc dời xuống cuối
“Em không giỏi nói, có gì sai mong anh chị bỏ qua.”Hạ kỳ vọng, gieo nghi ngờ“Em làm việc này ba năm, hôm nay kể ba bài học.”
“Hôm nay em xin trình bày về chủ đề kiểm thử phần mềm tự động.”Đọc lại tiêu đề ai cũng thấy trên chương trìnhCâu hỏi thật hoặc con số: “Tuần trước nhóm em mất hai ngày tìm một lỗi chỉ mất ba phút để sửa.”
“Mọi người nghe rõ em nói không ạ?”Đáng lẽ đã kiểm tra trước giờ nóiThử micro trước; nếu nghi, nhìn người cuối phòng xem họ có nghiêng người không
“Phần này hơi khô và hơi dài, mọi người cố gắng nhé.”Người nghe chuẩn bị chán trước khi ngheNói thời lượng thật: “Mười lăm phút, ba phần.”
“Em chuẩn bị hơi vội nên…”Đổ trước lý do cho bài dởBỏ hẳn; nếu thiếu số liệu, nói ở đúng chỗ thiếu
“Chắc ở đây nhiều anh chị biết hơn em…”Tự rút lui khỏi vị trí người nói“Nhiều anh chị ở đây làm lâu hơn em, nên cuối buổi em muốn nghe thêm kinh nghiệm của mọi người.”

Câu thay cho dòng cuối đáng chú ý: nó vẫn giữ sự khiêm tốn mà người nghe trong văn hoá mình đánh giá cao, nhưng biến khiêm tốn thành lời mời trao đổi thay vì lời rút lui. Khiêm tốn không có lỗi; chỉ có cách đặt nó ở đầu bài là gây hại.

Đặt lời cảm ơn cho đúng chỗ

Cảm ơn ngắn và cụ thể ở đầu. Nếu thật sự cần cảm ơn ở đầu, nói một câu và gắn với việc cụ thể: “Cảm ơn anh Trung đã mời em sau buổi trao đổi tháng trước.” Câu cụ thể nghe chân thành hơn chuỗi cảm ơn chung, và lại cho người nghe biết vì sao bạn đứng đây.

Dời cảm ơn trang trọng xuống cuối. Lời cảm ơn ban tổ chức, nhà tài trợ, đồng nghiệp đã giúp chuẩn bị có thể đặt sau câu kết có nội dung. Đặt ở cuối, nó không chiếm chỗ của phần mở, và người nghe vẫn thấy bạn biết ơn.

Cảm ơn người nghe bằng hành động. Kết đúng giờ, không vượt thời lượng là cách cảm ơn người nghe rõ nhất. Một bài cảm ơn rối rít ở đầu rồi vượt giờ mười phút để lại ấn tượng ngược lại.

Khi người chủ trì vừa giới thiệu bạn. Một câu đáp lời ngắn là đủ: “Cảm ơn chị Mai.” rồi quay sang người nghe và vào câu mở. Không cần lặp lại những gì người chủ trì đã nói về bạn.

Khi thật sự có sự cố: xin lỗi một câu rồi đi tiếp

Có những lúc lời xin lỗi là cần: bạn đến trễ, máy chiếu hỏng làm cả phòng chờ, bạn phải thay người khác nói vào phút chót. Nguyên tắc là xin lỗi một câu, nói rõ sự việc, rồi chuyển ngay sang nội dung. Lời xin lỗi kéo dài, kèm giải thích dài dòng vì sao trễ, biến sự cố nhỏ thành chủ đề của buổi nói.

Câu mẫu khi trễ: “Em xin lỗi vì để mọi người chờ năm phút. Để bù lại, em sẽ gói phần của mình trong mười phút thay vì mười lăm.” Câu này nhận trách nhiệm và đưa ra cách bù cụ thể, rồi xong.

Câu mẫu khi máy chiếu hỏng: “Máy chiếu đang được xử lý, mình bắt đầu luôn không cần hình. Khi có hình, em sẽ quay lại đúng trang cần xem.” Không cần xin lỗi nhiều lần vì máy hỏng không phải lỗi của người nói; điều người nghe cần là thấy bạn bình tĩnh.

Câu mẫu khi nói thay người khác: “Chị Lan bận đột xuất nên em trình bày thay. Em làm cùng chị trong dự án này nên sẽ cố trả lời đủ câu hỏi; câu nào chưa chắc, em sẽ hỏi chị và gửi lại.” Câu này giải thích vì sao bạn đứng đây, cho người nghe biết giới hạn, mà không tự hạ thấp mình.

Phân biệt rõ: xin lỗi vì một sự việc cụ thể đã xảy ra là lịch sự; xin lỗi trước vì một điều có thể xảy ra, như bài dở hay nói vấp, là tự làm yếu bài nói.

Buổi trang trọng có nhiều đại biểu: chào gọn mà vẫn đủ lễ

Ở lễ khai mạc, hội nghị có lãnh đạo hoặc buổi kỷ niệm, phần kính thưa là cần. Nhưng không cần đọc tên từng người. Bảng dưới gợi ý cách chào theo số lượng đại biểu.

Tình huốngCách chào gọnThời lượng
Một hai lãnh đạo cấp cao có mặtKính thưa đích danh chức vụ và họ tên từng người, rồi “thưa toàn thể quý vị”Dưới 20 giây
Nhiều đại biểu đã được người dẫn chương trình giới thiệu“Kính thưa quý vị đại biểu, thưa toàn thể quý vị”Dưới 10 giây
Buổi nội bộ có giám đốc tham dự“Thưa anh Hùng, thưa anh chị”Vài giây
Hội thảo chuyên môn“Chào anh chị” hoặc chào theo thói quen của hội thảoVài giây
Không rõ nên chào ai trướcHỏi người dẫn chương trình danh sách đại biểu và thứ tự trước buổiChuẩn bị trước, không đoán

Sau phần chào, vào câu mở có nội dung ngay, không thêm lớp cảm ơn thứ hai. Nếu sợ sót tên ai, câu “thưa toàn thể quý vị” ở cuối phần chào đã bao trùm mọi người. Đọc sai chức danh hoặc thứ tự còn mất lễ hơn chào gọn, nên luôn xác nhận danh sách với người dẫn chương trình.

Kiểm tra trước giờ nói để khỏi phải rào đón trên bục

Nhiều câu mở nên tránh xuất phát từ việc chưa kiểm tra. Hỏi “nghe rõ không”, xin lỗi vì máy chiếu, hay lúng túng đọc tên đại biểu đều có thể phòng trước bằng mười lăm phút đến sớm. Danh sách anh Bình dùng trước buổi chia sẻ:

  • Micro: nói thử một câu bình thường, nhờ ai đó đứng cuối phòng giơ tay nếu nghe rõ. Hỏi kỹ thuật viên cách tắt tiếng và thay pin.
  • Máy chiếu và tệp trình chiếu: mở thử trên chính máy sẽ dùng, lật đến trang cuối xem có lỗi phông chữ không. Mang theo bản dự phòng trong máy riêng.
  • Vị trí đứng: đứng thử ở chỗ sẽ nói, nhìn xem có góc nào trong phòng bị khuất không, chỗ để nước và ghi chú ở đâu.
  • Thời lượng thật: hỏi người điều phối xem chương trình có đang trễ không, phần mình còn bao nhiêu phút.
  • Danh sách đại biểu và người giới thiệu: hỏi ai sẽ giới thiệu mình, họ sẽ nói gì, có lãnh đạo nào cần kính thưa đích danh.
  • Câu mở: nói nhỏ câu mở một lần cuối khi đã đứng đúng chỗ.

Khi mọi thứ đã kiểm tra, bạn không còn lý do để mở đầu bằng câu hỏi kỹ thuật hay lời xin lỗi phòng hờ. Đến sớm cũng giúp giảm hồi hộp, vì khi bước lên bạn đã quen căn phòng.

Bài tập: soi lời mở của chính mình

Bài tập mất khoảng mười lăm phút, dùng bản ghi âm hoặc ghi hình một buổi nói gần đây. Nếu chưa có, tự ghi âm phần mở của bài sắp nói.

  1. Nghe lại một phút đầu, chép ra giấy nguyên văn từng câu, kể cả “dạ”, “ờ”.
  2. Gạch dưới mọi câu thuộc tám loại trong bảng: xin lỗi, cảm ơn dài, tự hạ mình, đọc tiêu đề, hỏi nghe rõ không, báo trước khô dài, báo chuẩn bị vội, rút lui.
  3. Đếm số giây các câu gạch dưới chiếm trong phút đầu.
  4. Viết lại phần mở: một lời chào, một câu mở có nội dung, một câu báo lộ trình.
  5. Nếu có câu cảm ơn cần giữ, viết nó thành một câu cụ thể và quyết định đặt ở đầu hay cuối.
  6. Ghi âm bản mới, so số giây với bản cũ.

Đa số người làm bài tập này lần đầu thấy các câu rào đón chiếm từ một phần ba đến một nửa phút đầu. Cắt được phần đó là bạn có thêm thời gian cho nội dung mà không phải nói nhanh hơn.

Câu hỏi thường gặp

Không cảm ơn ở đầu bài có bị coi là thiếu lễ phép không?

Không, nếu bạn chào đúng mực và cảm ơn ở cuối hoặc bằng một câu ngắn cụ thể ở đầu. Thứ người nghe cảm nhận là sự tôn trọng thời gian của họ. Một lời chào gọn rồi vào thẳng nội dung thường được đánh giá là chuyên nghiệp chứ không phải thiếu lễ.

Nếu thật sự chưa chuẩn bị kỹ thì có nên nói ra không?

Không cần nói ở đầu bài. Nếu có phần thiếu số liệu, nói ở đúng chỗ đó và hẹn gửi bổ sung. Báo trước ở đầu làm người nghe nghi ngờ cả những phần bạn đã chuẩn bị tốt, trong khi họ có thể không hề nhận ra chỗ thiếu.

Mở đầu bằng “Xin chào mọi người, em là…” có sai không?

Không sai, nhưng đó chỉ là lời chào và giới thiệu, chưa phải câu mở. Nếu người nghe chưa biết bạn, giữ nó ngắn trong một câu rồi vào ngay câu có nội dung. Vấn đề chỉ xuất hiện khi phần giới thiệu kéo dài hoặc kèm chuỗi cảm ơn.

Khiêm tốn có phải là điểm cộng khi thuyết trình không?

Có, khi khiêm tốn thể hiện qua việc lắng nghe câu hỏi, ghi nhận đóng góp của người khác và thừa nhận điều mình chưa biết đúng lúc. Khiêm tốn bằng cách tự hạ thấp bài nói ngay câu đầu thì làm người nghe mất lý do để nghe tiếp.

Ở buổi trang trọng có cần kính thưa từng đại biểu không?

Chỉ cần kính thưa đích danh một vài lãnh đạo cao nhất theo đúng thứ tự, còn lại gộp bằng “thưa quý vị đại biểu, thưa toàn thể quý vị”. Hỏi trước người dẫn chương trình về danh sách và thứ tự để không đọc sai chức danh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138