TruyenDat.comTruyền Đạt
Hỏi đáp và tương tác

Câu hỏi lạc đề trong phần hỏi đáp: ghi nhận, kéo về chủ đề và hẹn nói riêng

Bốn kiểu câu hỏi lạc đề trong phần hỏi đáp, khung ba nhịp ghi nhận – nối – hẹn, câu mẫu cho từng kiểu và cách dùng tờ giấy gom câu hỏi để sau.

A Vietnamese woman holding a microphone gestures toward an audience member raising a hand in a hotel function room, wide shot from the back rows, soft ceiling lights

Với câu hỏi lạc đề, bạn không cần chọn giữa trả lời hết và gạt đi. Cách giữ được cả người hỏi lẫn cả phòng là ghi nhận câu hỏi trong một câu, nối nó về chủ đề đang nói nếu nối được, và hẹn trả lời riêng hoặc trả lời sau phần nào không liên quan tới số đông.

Chị Mai là chuyên viên tư vấn vay mua nhà, đang trình bày ở một buổi hội thảo khách hàng khoảng sáu mươi người, chủ đề là chuẩn bị hồ sơ vay lần đầu. Phần hỏi đáp có hai mươi phút. Câu thứ nhất là về lãi thẻ tín dụng. Câu thứ hai là một chú kể dài về chuyện bị từ chối vay ở nơi khác năm ngoái. Câu thứ ba là một chị hỏi về hồ sơ riêng của gia đình mình, có cả mức thu nhập. Các phần dưới đây là cách chị Mai xử lý từng câu mà không làm ai mất mặt.

Bốn kiểu câu hỏi lạc đề hay gặp

Gọi chung là lạc đề, nhưng mỗi kiểu cần một cách xử lý riêng. Nhận ra kiểu trong vài giây đầu giúp bạn chọn câu đáp đúng thay vì phản xạ.

KiểuVí dụ ở hội thảo của chị MaiNên làm gì
Sang chủ đề khácLãi suất thẻ tín dụng tính thế nàoTrả lời một câu nếu biết, hẹn nói kỹ sau buổi
Quá riêng một ngườiHồ sơ nhà mình thu nhập chừng này có vay được khôngKhông bàn trước đông người, hẹn gặp riêng ngay sau buổi
Quá sâu so với số đôngCách tính hệ số rủi ro trong thẩm địnhTrả lời ở mức chung, đưa phần sâu vào buổi trao đổi riêng
Kể chuyện, không có câu hỏiChuyện bị từ chối vay năm ngoáiTìm câu hỏi ẩn trong câu chuyện, trả lời câu đó cho cả phòng

Kiểu thứ tư là kiểu đáng quý nhất nếu biết khai thác. Người kể chuyện thường đang mang một nỗi lo mà nhiều người trong phòng cũng có. Chú kể chuyện bị từ chối vay thật ra đang hỏi “lần này mình có bị từ chối nữa không”, và câu đó đúng chủ đề của buổi hội thảo hơn bất kỳ câu nào khác.

Vì sao không nên trả lời trọn mọi câu lạc đề

Phản xạ của người nói tốt bụng là trả lời hết, vì sợ người hỏi phật lòng. Nhưng phần hỏi đáp có giới hạn thời gian, và mỗi phút dành cho một câu chỉ một người quan tâm là một phút năm mươi chín người còn lại ngồi chờ. Đến khi câu hỏi quan trọng của số đông xuất hiện thì đã hết giờ.

Thứ hai, câu hỏi quá riêng như hồ sơ thu nhập của một gia đình không nên được bàn trước đông người. Người hỏi có thể chưa nghĩ tới chuyện đó khi giơ tay, nhưng sau buổi họ sẽ nghĩ. Bạn bảo vệ họ bằng cách không để họ phải nói thêm chi tiết trước sáu mươi người lạ.

Thứ ba, trả lời sâu một câu lạc đề dễ kéo bạn vào vùng không chuẩn bị. Chị Mai biết đôi điều về thẻ tín dụng nhưng không phải người phụ trách. Trả lời dài là tự đưa mình vào chỗ dễ nói sai. Một câu ngắn, đúng, rồi chỉ chỗ hỏi kỹ hơn là đủ.

Không trả lời trọn không có nghĩa là gạt đi. Người hỏi cần nghe thấy câu hỏi của mình đã được nhận, có giá trị, và có chỗ để đi tiếp. Ba điều đó nằm trong khung ba nhịp ở phần sau.

Khung ba nhịp: ghi nhận, nối, hẹn

Khung này dùng cho hầu hết câu lạc đề. Cả ba nhịp nói trong khoảng hai mươi giây. Nếu nhịp nối không có đường nối thật, bỏ qua nó và đi thẳng tới nhịp hẹn.

  1. Ghi nhận. Một câu cho thấy bạn đã nghe đúng ý, không khen chung chung. “Chị đang hỏi hồ sơ của gia đình mình có đủ điều kiện không.” Không nói “câu hỏi rất hay” cho mọi câu, nghe sẽ rỗng.
  2. Nối. Tìm phần của câu hỏi chạm tới chủ đề và trả lời phần đó cho cả phòng. “Điều mà ai đang tính vay cũng cần biết là thu nhập được tính như thế nào, em nói nhanh phần này.”
  3. Hẹn. Nói rõ phần còn lại sẽ được trả lời ở đâu, lúc nào, với ai. “Còn hồ sơ cụ thể của nhà mình, sau buổi chị ở lại năm phút, em xem riêng cho chị ở bàn bên trái.”
  4. Quay về. Câu chuyển ngắn để cả phòng biết phần hỏi đáp tiếp tục: “Mình còn mười hai phút, ai có câu hỏi về giấy tờ chuẩn bị hồ sơ ạ?”

Nhịp quay về thường bị quên. Thiếu nó, người hỏi lạc đề có thể hỏi tiếp, và cả phòng không biết bạn đã xong với câu đó chưa. Một câu nhắc thời gian còn lại vừa đóng câu cũ vừa mời câu mới.

Câu mẫu cho từng kiểu câu hỏi lạc đề

Sang chủ đề khác: “Lãi thẻ tín dụng thì tính theo dư nợ sau ngày đến hạn, đó là ý chính. Phần chi tiết không thuộc buổi hôm nay, anh ghé quầy tư vấn thẻ ngoài sảnh sau buổi, các bạn ấy nói kỹ hơn em.”

Quá riêng một người: “Hồ sơ cụ thể của gia đình mình em muốn xem kỹ chứ không đoán trước mọi người được. Chị ở lại năm phút sau buổi, em xem riêng cho chị.” Không nhắc lại con số thu nhập người hỏi vừa nói.

Quá sâu: “Ở mức chung thì thẩm định nhìn vào khả năng trả nợ hằng tháng so với thu nhập. Cách tính hệ số chi tiết hơi chuyên môn, anh để lại thông tin, em gửi anh tài liệu giải thích.”

Kể chuyện không có câu hỏi: “Cảm ơn chú đã kể, chắc nhiều anh chị ở đây cũng lo chuyện bị từ chối. Ba lý do hồ sơ hay bị từ chối nhất là…” Bạn biến câu chuyện của một người thành câu trả lời cho cả phòng.

Hỏi điều đã nói rồi: “Phần này em có nói ở đầu, có lẽ em nói hơi nhanh. Em nhắc lại một câu: hồ sơ cần sao kê lương sáu tháng gần nhất.” Không nói “như em đã nói ở trên”, người hỏi sẽ thấy bị trách.

Tờ giấy gom câu hỏi để sau: cho câu hỏi lạc đề một chỗ đứng

Ở buổi đào tạo, hội thảo kéo dài từ một tiếng trở lên, một cách hiệu quả là dán một tờ giấy khổ lớn lên tường, gọi là chỗ gom câu hỏi để sau. Khi có câu lạc đề, bạn nói “câu này em ghi lên đây, cuối buổi mình quay lại” và ghi ngay, vài chữ là đủ. Người hỏi thấy câu của mình được giữ lại bằng mắt, không bị trôi đi.

Cách này có ba lợi ích. Bạn không phải quyết định ngay trả lời hay không. Phòng thấy bạn kiểm soát thời gian mà vẫn tôn trọng người hỏi. Và cuối buổi, bạn đọc lại danh sách: câu nào đã được trả lời trong bài thì gạch, câu nào còn thì trả lời nhanh hoặc hẹn gửi sau.

Điều kiện để tờ giấy này có tác dụng là bạn phải thật sự quay lại nó. Nếu cuối buổi quên, người hỏi sẽ hiểu tờ giấy chỉ là cách lịch sự để gạt câu hỏi, và lần sau họ không hỏi nữa. Đặt sẵn năm phút cuối trong kịch bản cho việc đọc lại tờ giấy.

Buổi nói trực tuyến cũng làm được tương tự: một người hỗ trợ gom các câu lạc đề trong khung trò chuyện vào một danh sách riêng, cuối buổi đọc lại. Buổi chỉ hai mươi phút thì không cần tờ giấy, khung ba nhịp là đủ.

Khi người hỏi không chịu dừng ở câu lạc đề

Có người nghe câu hẹn xong vẫn hỏi tiếp, hỏi sâu thêm. Lúc này bạn cần giữ thời gian cho cả phòng mà không làm người đó bẽ mặt. Mấy cách sau đi từ nhẹ đến dứt khoát.

  • Nhắc lại lời hẹn kèm thời gian. “Em rất muốn nói kỹ với anh, mình hẹn ngay sau buổi nhé, bây giờ còn mười phút cho các anh chị khác.”
  • Chuyển ánh mắt và cơ thể. Nói xong câu hẹn, quay người về phía khác của phòng và mời người tiếp theo. Không nhìn lại người vừa hỏi ngay lập tức.
  • Mời cả phòng biểu quyết nhẹ. Chỉ dùng khi người hỏi thứ ba lần: “Có bao nhiêu anh chị cũng muốn nghe về thẻ tín dụng ạ?” Nếu ít người giơ tay, câu hẹn tự có lý do.
  • Nhờ người điều phối. Nếu buổi có người dẫn chương trình, đã thống nhất trước là khi bạn nhìn sang, người đó sẽ chuyển micro sang người khác.
  • Đi tới chỗ người hỏi sau buổi. Đừng chờ họ tìm mình. Đi tới trước, nói “em quay lại câu của anh đây”, người đó hiểu là bạn giữ lời.

Giọng nói ở các bước này phải ấm, không vội. Câu chữ đúng mà giọng gắt thì người hỏi vẫn thấy bị đuổi.

Bài tập tối nay: tập ba nhịp với năm câu lạc đề

Bài tập này mất khoảng hai mươi phút và dùng được cho bất kỳ buổi nói nào sắp tới của bạn, kể cả họp nhỏ trong phòng.

  1. Viết ra năm câu hỏi lạc đề có thể gặp, mỗi kiểu một câu: chủ đề khác, quá riêng, quá sâu, kể chuyện, hỏi điều đã nói.
  2. Với mỗi câu, viết nhịp ghi nhận bằng đúng lời người hỏi, không dùng câu khen chung.
  3. Tìm nhịp nối: phần nào của câu hỏi chạm tới chủ đề của bạn. Nếu không có, ghi “không nối” và đi thẳng tới nhịp hẹn.
  4. Viết nhịp hẹn với đủ ba thứ: ở đâu, lúc nào, với ai.
  5. Đọc to cả năm câu đáp, bấm giờ. Câu nào quá ba mươi giây thì cắt phần nối, giữ phần ghi nhận và hẹn.

Làm bài tập này một lần, bạn sẽ thấy phần lớn câu lạc đề rơi vào vài kiểu quen thuộc của chính lĩnh vực mình. Chị Mai sau ba buổi hội thảo đã thuộc lòng câu đáp cho chuyện thẻ tín dụng và chuyện hồ sơ riêng, nên phần hỏi đáp của chị không còn bị kéo lệch nữa. Giữ tờ nháp này lại, mỗi lần gặp một câu lạc đề mới thì ghi thêm vào, sau vài tháng bạn có một bộ câu đáp dùng được cho mọi buổi nói.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nói thẳng là câu hỏi này lạc đề không?

Không nên dùng chữ lạc đề với người hỏi, vì nghe như bị chấm điểm. Bạn nói câu hỏi đó thuộc một chủ đề khác hoặc cần thời gian riêng, rồi hẹn chỗ trả lời. Người hỏi hiểu ý mà không thấy mình bị chê trước đông người.

Câu hỏi lạc đề nhưng nhiều người trong phòng cũng muốn biết thì sao?

Nếu thấy nhiều người gật đầu hoặc hỏi lại, bạn trả lời ngắn cho cả phòng trong khoảng một phút, rồi nói rõ phần chi tiết sẽ ở đâu. Điều quan trọng là bạn quyết định dựa vào số đông, không dựa vào người hỏi to nhất.

Người hỏi tiết lộ thông tin cá nhân trước đông người thì xử lý thế nào?

Bạn không nhắc lại thông tin đó, chuyển sang trả lời phần chung và mời họ gặp riêng sau buổi. Nếu buổi có ghi hình hoặc phát trực tuyến, nhờ người hỗ trợ cắt đoạn đó khỏi bản lưu.

Hết giờ mà tờ gom câu hỏi còn nhiều câu thì làm gì?

Bạn đọc nhanh các câu còn lại, nói rõ sẽ trả lời bằng thư hoặc tài liệu gửi sau, kèm ngày gửi. Nhờ ban tổ chức thu thông tin liên lạc của người hỏi nếu chưa có, và gửi đúng hạn đã nói.

Câu hỏi lạc đề đến từ sếp hoặc khách quan trọng thì có khác không?

Bạn vẫn dùng khung ghi nhận, nối, hẹn, nhưng nhịp nối nên dài hơn một chút và nhịp hẹn nên cụ thể hơn, ví dụ chiều nay em gửi anh. Người có quyền quyết định thường chấp nhận câu hẹn rõ ràng hơn một câu trả lời vội.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138