TruyenDat.comTruyền Đạt
Hỏi đáp và tương tác

Người hỏi gây khó khi thuyết trình: 5 kiểu hay gặp và câu đáp lịch sự cho từng kiểu

Năm kiểu người hỏi gây khó khi thuyết trình, cách giữ bình tĩnh trong ba giây đầu, viết lại câu hỏi công kích thành câu trung tính và câu mẫu cho từng kiểu.

A young Vietnamese man stands at the front of a company canteen used as a meeting space, calmly listening to a seated questioner, low angle, mixed fluorescent and window light

Người hỏi gây khó hiếm khi muốn làm bạn bẽ mặt vì ghét bạn. Phần lớn họ đang lo, đang bực vì một chuyện có thật, hoặc muốn được nhìn thấy. Nhận ra họ thuộc kiểu nào giúp bạn trả lời đúng điều họ cần, thay vì phản ứng lại giọng điệu của họ.

Anh Khoa là trưởng nhóm triển khai cách chấm công mới bằng máy quét vân tay, trình bày trong buổi họp toàn công ty khoảng tám mươi người. Thay đổi này ảnh hưởng tới lương tăng ca của nhiều người. Phần hỏi đáp bắt đầu bằng một câu nói to từ cuối phòng: “Vậy là công ty định cắt tăng ca chứ gì?” Dưới đây là cách nhận ra năm kiểu người hỏi gây khó, và câu đáp cho từng kiểu.

Người hỏi khó khác người hỏi gây khó ở chỗ nào

Câu hỏi khó là câu chạm vào chỗ yếu của nội dung: con số chưa chắc, rủi ro chưa tính. Người hỏi câu khó đang làm đúng việc của họ, và bạn nên cảm ơn thật lòng. Người hỏi gây khó thì khác: vấn đề nằm ở cách hỏi nhiều hơn ở nội dung. Họ ngắt lời, nói to, gán ý cho bạn, hỏi đi hỏi lại một điều.

Phân biệt hai loại này quan trọng vì nếu nhầm, bạn sẽ phòng thủ trước một câu hỏi chính đáng, hoặc ngược lại mất cả buổi để trả lời một người chỉ muốn tranh luận. Cách thử nhanh: bỏ hết giọng điệu và từ ngữ nặng, xem còn lại câu hỏi gì. Câu “Vậy là công ty định cắt tăng ca chứ gì?” bỏ giọng đi thì còn lại “cách chấm công mới có làm giảm tiền tăng ca không?”. Đó là câu hỏi chính đáng, và có lẽ là câu nửa phòng đang muốn hỏi.

Vì vậy nguyên tắc đầu tiên là luôn trả lời phần câu hỏi chính đáng, cho dù nó đến bằng giọng khó chịu. Giọng điệu thì xử lý sau, nếu cần, và thường là không cần, vì khi được trả lời thẳng vào nỗi lo, người hỏi tự hạ giọng.

Năm kiểu người hỏi gây khó và họ thật sự cần gì

Bảng dưới đây là năm kiểu hay gặp trong các buổi họp đông người. Cột “họ cần gì” là điều quyết định câu đáp, không phải cột dấu hiệu.

KiểuDấu hiệuHọ thật sự cần gìHướng đáp
Người đang loGán ý xấu cho bạn, hỏi “chứ gì”Biết điều tệ nhất có xảy ra với mình khôngTrả lời thẳng nỗi lo, có ví dụ cụ thể
Người đang bực chuyện cũNhắc lỗi lần trước, giọng mỉaĐược thừa nhận chuyện cũ là có thậtNhận phần đúng, nói điều đã đổi
Người muốn được nhìn thấyCâu hỏi dài, khoe hiểu biếtĐược ghi nhận trước đám đôngGhi nhận ý đúng, trả lời ngắn
Người cài bẫyCâu hỏi chỉ cho hai lựa chọn đều bất lợiMuốn bạn nói một câu để trích lạiTừ chối khung hai lựa chọn, nói điều đúng
Người chiếm microHỏi liên tục, không nhườngThường là cả hai: lo và muốn được ngheHẹn riêng, giữ thời gian cho phòng

Một người có thể thuộc hai kiểu cùng lúc. Người hỏi to ở cuối phòng của anh Khoa vừa lo vừa bực chuyện lần đổi ca trước gây trừ lương nhầm. Trả lời cả hai thứ đó trong một câu đáp thì người ấy mới thật sự ngồi xuống.

Ba giây đầu: giữ bình tĩnh trước khi mở miệng

Câu đáp tệ nhất thường bật ra trong ba giây đầu, khi cơ thể còn đang phản ứng với giọng to. Ba việc dưới đây làm xong trong khoảng thời gian đó, người nghe chỉ thấy bạn đang lắng nghe.

  1. Thở ra chậm một lần. Thở ra, không hít sâu. Hơi thở ra dài làm giọng bớt căng khi bạn bắt đầu nói.
  2. Nhìn người hỏi, gật nhẹ. Không khoanh tay, không lùi lại. Gật đầu ở đây có nghĩa là “em đang nghe”, không có nghĩa là đồng ý, và người trong phòng hiểu như vậy. Hạ tay xuống, để lòng bàn tay mở.
  3. Nhắc lại câu hỏi bằng lời trung tính. “Anh đang hỏi là cách chấm công mới có làm giảm tiền tăng ca không.” Câu nhắc lại vừa cho bạn thêm vài giây, vừa cho cả phòng nghe câu hỏi ở dạng không có gai.

Bước ba là bước quan trọng nhất. Khi bạn nhắc lại bằng lời trung tính, bạn chọn trả lời câu hỏi chứ không trả lời giọng điệu. Người hỏi thường không phản đối cách nhắc lại, vì đó đúng là điều họ muốn biết. Nếu họ sửa lại câu hỏi, càng tốt, bạn biết chính xác điều cần trả lời. Bước này cũng giúp ai ngồi xa không nghe rõ câu hỏi vẫn theo kịp.

Viết lại câu hỏi công kích thành câu hỏi trung tính

Tập trước cách chuyển câu hỏi nặng thành câu nhẹ. Cột phải là câu bạn nói ra để nhắc lại câu hỏi, trước khi trả lời.

Câu người hỏi nóiBạn nhắc lại thành
“Vậy là công ty định cắt tăng ca chứ gì?”“Anh hỏi cách chấm mới có làm giảm tiền tăng ca không.”
“Lần trước đổi ca cũng hứa thế rồi trừ lương nhầm cả tháng!”“Chị lo lần này có bị nhầm như lần trước không, và nếu nhầm thì sửa thế nào.”
“Ai nghĩ ra cái trò này vậy?”“Anh muốn biết vì sao công ty chọn cách này và ai quyết định.”
“Nói thật đi, có phải để giám sát công nhân không?”“Anh hỏi dữ liệu vân tay được dùng vào việc gì ngoài chấm công.”
“Máy móc gì mà toàn lỗi, ai chịu?”“Chị hỏi nếu máy quét lỗi thì giờ công của mình được ghi nhận thế nào.”

Để ý cột phải không chứa một từ nào của phần công kích, nhưng giữ đủ nỗi lo bên dưới. Nếu nhắc lại mà làm mất nỗi lo, người hỏi sẽ nói “không phải ý anh là thế”, và bạn mất thêm một vòng. Trả lời thì đi thẳng vào nỗi lo: “Không giảm. Giờ tăng ca vẫn tính như cũ, chỉ đổi cách ghi giờ. Tháng đầu chạy song song chấm tay và chấm máy, lệch chỗ nào thì lấy giờ có lợi cho người lao động.”

Câu đáp cho câu hỏi cài bẫy hai lựa chọn

Nhận ra cái bẫy. Câu hỏi kiểu “anh trả lời có hay không thôi: công ty có muốn giảm chi phí lương không?” Trả lời “có” thì bị trích là công ty muốn cắt lương, trả lời “không” thì nghe như nói dối.

Không nhận khung hai lựa chọn. “Câu này không trả lời gọn bằng có hay không được, em xin nói ba mươi giây.” Nói bình thản, không tỏ ra bị bắt bài.

Nói điều đúng một cách đầy đủ. “Công ty muốn giảm chi phí do chấm công sai, ví dụ giờ ghi thiếu phải sửa lại hằng tháng. Còn tiền lương và tăng ca của từng người thì không thay đổi, quy định ghi rõ ở văn bản phát hôm nay.”

Trả lại bằng một cam kết kiểm được. “Sau tháng đầu, phòng nhân sự sẽ đưa bảng so sánh tổng giờ tăng ca trước và sau, anh chị tự đối chiếu.” Một cam kết có thể kiểm tra làm câu đáp đứng vững hơn mọi lời khẳng định.

Khi một người chiếm micro

Người hỏi thứ ba, thứ tư lần làm cả phòng mệt và có khi khiến người khác ngại hỏi. Giữ phần hỏi đáp cho mọi người là trách nhiệm của người nói, nhưng cần làm nhẹ tay.

  • Trước buổi nói, thống nhất luật đơn giản và nói ra khi mở phần hỏi đáp: “Mỗi anh chị một câu, còn thời gian mình quay lại lượt hai.” Luật nói từ đầu thì sau này nhắc lại không ai thấy bị nhằm vào.
  • Khi người đó giơ tay lần nữa: “Anh đã có một câu, em mời các anh chị chưa hỏi trước, còn giờ em quay lại anh.”
  • Nếu họ vẫn nói chen: “Em hiểu chuyện này quan trọng với anh. Sau buổi mình ngồi lại mười phút, em ghi hết các điểm anh lo.”
  • Nếu buổi có người điều phối, nhìn sang người đó; đã thống nhất trước thì người điều phối sẽ nhẹ nhàng chuyển micro.
  • Sau buổi, chủ động tìm người đó trước khi họ về. Lời hẹn được giữ biến một người phản đối thành người theo dõi việc triển khai cùng bạn.

Có một ranh giới: nếu người hỏi xúc phạm cá nhân ai đó trong phòng, bạn dừng nhẹ và nói “mình giữ câu hỏi về việc, không về người nhé”, rồi trả lời phần câu hỏi về việc. Không đáp lại bằng lời mỉa, dù có câu sắc sảo nghĩ ra ngay lúc đó. Cả phòng nhớ người giữ bình tĩnh lâu hơn nhớ câu đáp trả.

Sau buổi họp: biến người hỏi gắt nhất thành người góp ý

Phần hỏi đáp kết thúc không có nghĩa là việc với người hỏi gây khó đã xong. Những gì xảy ra trong mười phút sau buổi họp thường quyết định họ sẽ nói gì về thay đổi này với đồng nghiệp ở ca làm việc hôm sau. Anh Khoa đi xuống cuối phòng, tìm đúng người đã hỏi câu cắt tăng ca, và hỏi: “Anh còn lo điều gì mà lúc nãy em chưa trả lời hết không?”

Câu hỏi mở như vậy làm hai việc. Nó cho người ấy thấy câu hỏi của họ được coi là nghiêm túc, không phải một sự cố cần dập đi. Và nó thường lôi ra điều họ không nói được trước tám mươi người, ví dụ ca đêm của tổ họ hay phải ở lại sửa máy sau giờ mà không ai ghi nhận. Đó là thông tin anh Khoa cần để triển khai đúng.

Ghi lại những gì nghe được ngay trước mặt họ, hẹn một ngày phản hồi, và giữ lời. Nếu điều họ nêu dẫn tới một chỉnh sửa trong cách làm, báo lại cho họ biết là nhờ góp ý của họ. Một người từng phản đối công khai mà được lắng nghe và thấy ý mình được dùng thường trở thành người bảo vệ thay đổi đó trước đồng nghiệp, nhiều khi thuyết phục hơn chính người trình bày.

Nếu người ấy vẫn giữ thái độ gay gắt khi nói chuyện riêng, bạn không cần tranh luận thêm. Cảm ơn họ đã nói thẳng, nhắc lại lời hẹn, và để kết quả thực tế của tháng đầu trả lời thay.

Câu hỏi thường gặp

Có nên xin lỗi khi người hỏi nhắc tới một lỗi cũ có thật?

Có, nếu lỗi đó có thật và bên bạn chịu trách nhiệm. Một câu nhận gọn như lần trước trừ lương nhầm là có thật và đã làm anh chị thiệt, rồi nói ngay điều đã thay đổi để không lặp lại. Không xin lỗi nhiều lần và không đổ cho bộ phận khác.

Người hỏi gây khó là cấp trên của mình thì xử lý khác không?

Cách giữ bình tĩnh và nhắc lại câu hỏi vẫn như vậy, nhưng bạn không dùng các cách giữ thời gian như mời người khác hỏi trước. Thay vào đó, trả lời ngắn và đề xuất trao đổi kỹ hơn sau buổi, để cấp trên tự quyết định có tiếp tục hay không.

Bị ngắt lời giữa câu trả lời thì làm gì?

Dừng lại, để người hỏi nói hết, rồi nói em xin nói nốt ý vừa rồi trong ba mươi giây và nói tiếp. Nếu bị ngắt lần nữa, bạn nói gọn ý chính trong một câu và đề nghị trao đổi riêng sau buổi.

Có nên đáp lại bằng một câu đùa để giải vây không?

Chỉ nên đùa về chính mình hoặc về tình huống, không đùa về người hỏi. Câu đùa nhắm vào người hỏi có thể làm cả phòng cười nhưng người đó sẽ thấy bị hạ thấp, và những người có cùng nỗi lo sẽ ngại hỏi tiếp.

Sau buổi họp có nên nói chuyện riêng với người hỏi gây khó không?

Nên, và nên chủ động đến trước. Hỏi họ còn lo điều gì chưa được trả lời, ghi lại, và hẹn thời gian phản hồi. Nhiều người hỏi gắt nhất trong phòng sẽ trở thành người góp ý thực tế nhất khi được lắng nghe riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138